As bolsas máis utilizadas son de polietileno de baixa densidade, un material derivado do petróleo e que non é compostable. Pode reciclarse, pero con grandes dificultades e pouco rendemento económico, polo que non adoita facerse. Isto leva a que as bolsas acaben, no mellor dos casos, nunha incineradora ou nun vertedoiro. No peor dos casos, acaban sendo tiradas no campo ou na auga, contaminando o medio ambente e ocasionando problemas á fauna.

Calquera que vaia ao supermercado deuse conta de que nos últimos anos empezaron a aparecer alternativas ás bolsas tradicionais. Bolsas de fécula de pataca, de plástico reciclado, de papel, de algodón reutilizables e a miña opción favorita: o tradicional carriño da compra. Se vos facedes unha lea con todas as palabras que describen as alternativas (biodegradable, compostable, renovable, sustentable…), podedes consultar a miña entrada Terminoloxía dos bioplásticos, onde dou descricións detalladas. Ante semellante oferta, a decisión pode ser algo complicada para o consumidor responsable. E a verdade, os expertos tamén discuten sobre iso, porque todas teñen vantaxes e desvantaxes.

As opcións

As alternativas ás bolsas de plástico tradicionais adoitan ofrecer vantaxes con respecto a algún destes factores: sustentabilidade da materia prima, compostabilidade da bolsa ao final da súa vida útil ou capacidade de reutilización. Algunhas das opcións máis comúns hoxe en día son:

Medidas en contra das bolsas de plástico

Dado o seu impacto no medioambente, nos últimos anos leváronse a cabo medidas, tanto públicas como privadas, co obxectivo de reducir o seu uso. Desde a prohibición directa de bolsas non biodegradables até a promoción doutras alternativas, pasando polo cobro dunha taxa polo seu uso, o impacto final de todas elas será visto nuns anos. Déixovos algúns exemplos das diferentes iniciativas contra as bolsas de plástico, aínda que xa existen moitos máis.

Prohibicións

• Delhi, India: Todas as bolsas de plástico non biodegradables foron prohibidas polas autoridades. O castigo: unha multa de máis de 1000 libras ou mesmo penas de prisión.
• Italia: O goberno italiano anunciou o 23 de decembro de 2010 a prohibición das bolsas de plástico, que será efectiva o 1 de xaneiro de 2011. Os comerciantes poderán acabar as que teñen en stock, pero non repolas.

Iniciativas privadas

• Marks & Spencer: En 2008 empezou a cobrar 5 peniques polas bolsas de plástico nas súas tendas do Reino Unido. Con iso eliminar ao redor de 280 millóns de bolsas.
• Carrefour: Eliminou as bolsas de plástico de usar e tirar nos seus supermercados en España. Os clientes deben agora levalas de casa ou comprar bolsas reutilizables.
• Modbury, Reino Unido: Os 43 comerciantes deste pequeno pobo decidiron deixar de ofrecer bolsas de plástico aos seus clientes. Algúns optaron polas bolsas de algodón, outros por papel a base de fécula.

Cobrando

• Irlanda: En marzo do 2002 empezouse a cobrar 15 céntimos por bolsa de plástico non reutilizable. O consumo per cápita caeu un 90%, pasando de 328 bolsas ao ano a 21. A taxa non exclúe as bolsas biodegradables, pero se as reutilizables. Considerada un éxito polo seu rápido impacto no consumo, a taxa irlandesa é mencionada habitualmente como un exemplo a seguir. Con todo, a Asociación europea de produtores de plástico lembra que mentres caía o consumo de bolsas tradicionais, o de bolsas de lixo subiu máis dun 70%.
• Washington DC: En xaneiro de 2010 impúxose unha taxa de 5 céntimos para as bolsas de plástico e de papel. O diñeiro recadado utilizarase na limpeza do río Anacostia. Outras cidades estadounidenses han tentado impor unha taxa parecida, pero devanditos intentos foron bloqueados.

Bolsas si ou non

Existen argumentos a favor e en contra das bolsas de plástico. Por unha banda a súa utilidade é innegable. Os esforzos feitos pola industria reduciron o seu espesor e as bolsas que se utilizan hoxe en día son moito máis lixeiras que as que usabamos hai 15 anos. Tamén se defende que de pouco serve deixar de usar bolsas de plástico se a embalaxe da comida segue sendo omnipresente, redundante e en moitos casos imposible de reciclar. Por outra banda o seu uso masivo e a falta de criterio de demasiados consumidores á hora de desfacerse delas fai que se converteron nun problema para o medioambente. Un que non resulta tan complicado de liquidar, cun pequeno esforzo por parte de todos. Se sodes dos que empezastes a usar alternativas reutilizables, o meu parabén. Pero non esquezades que a tendencia da sociedade de consumo é reducir a vida útil de todo o que compramos para que sigamos consumindo, algo que xa afecta a produtos electrónicos como os móbiles, os computadores ou os xoguetes dos nenos. A clave ao final sempre será reducir o noso consumo, reutilizar ao máximo o que xa temos e desfacernos de maneira responsable do noso lixo.

photo credit: massimob(ian)chi

As bolsas máis utilizadas son de polietileno de baixa densidade, un material derivado do petróleo e que non é compostable. Pode reciclarse, pero con grandes dificultades e pouco rendemento económico, polo que non adoita facerse. Isto leva a que as bolsas acaben, no mellor dos casos, nunha incineradora ou nun vertedoiro. No peor dos casos, acaban sendo tiradas no campo ou na auga, contaminando o medio ambente e ocasionando problemas á fauna.

Calquera que vaia ao supermercado deuse conta de que nos últimos anos empezaron a aparecer alternativas ás bolsas tradicionais. Bolsas de fécula de pataca, de plástico reciclado, de papel, de algodón reutilizables e a miña opción favorita: o tradicional carriño da compra. Se vos facedes unha lea con todas as palabras que describen as alternativas (biodegradable, compostable, renovable, sustentable…), podedes consultar a miña entrada Terminoloxía dos bioplásticos, onde dou descricións detalladas. Ante semellante oferta, a decisión pode ser algo complicada para o consumidor responsable. E a verdade, os expertos tamén discuten sobre iso, porque todas teñen vantaxes e desvantaxes.

As opcións

As alternativas ás bolsas de plástico tradicionais adoitan ofrecer vantaxes con respecto a algún destes factores: sustentabilidade da materia prima, compostabilidade da bolsa ao final da súa vida útil ou capacidade de reutilización. Algunhas das opcións máis comúns hoxe en día son:

Medidas en contra das bolsas de plástico

Dado o seu impacto no medioambente, nos últimos anos leváronse a cabo medidas, tanto públicas como privadas, co obxectivo de reducir o seu uso. Desde a prohibición directa de bolsas non biodegradables até a promoción doutras alternativas, pasando polo cobro dunha taxa polo seu uso, o impacto final de todas elas será visto nuns anos. Déixovos algúns exemplos das diferentes iniciativas contra as bolsas de plástico, aínda que xa existen moitos máis.

Prohibicións

• Delhi, India: Todas as bolsas de plástico non biodegradables foron prohibidas polas autoridades. O castigo: unha multa de máis de 1000 libras ou mesmo penas de prisión.
• Italia: O goberno italiano anunciou o 23 de decembro de 2010 a prohibición das bolsas de plástico, que será efectiva o 1 de xaneiro de 2011. Os comerciantes poderán acabar as que teñen en stock, pero non repolas.

Iniciativas privadas

• Marks & Spencer: En 2008 empezou a cobrar 5 peniques polas bolsas de plástico nas súas tendas do Reino Unido. Con iso eliminar ao redor de 280 millóns de bolsas.
• Carrefour: Eliminou as bolsas de plástico de usar e tirar nos seus supermercados en España. Os clientes deben agora levalas de casa ou comprar bolsas reutilizables.
• Modbury, Reino Unido: Os 43 comerciantes deste pequeno pobo decidiron deixar de ofrecer bolsas de plástico aos seus clientes. Algúns optaron polas bolsas de algodón, outros por papel a base de fécula.

Cobrando

• Irlanda: En marzo do 2002 empezouse a cobrar 15 céntimos por bolsa de plástico non reutilizable. O consumo per cápita caeu un 90%, pasando de 328 bolsas ao ano a 21. A taxa non exclúe as bolsas biodegradables, pero se as reutilizables. Considerada un éxito polo seu rápido impacto no consumo, a taxa irlandesa é mencionada habitualmente como un exemplo a seguir. Con todo, a Asociación europea de produtores de plástico lembra que mentres caía o consumo de bolsas tradicionais, o de bolsas de lixo subiu máis dun 70%.
• Washington DC: En xaneiro de 2010 impúxose unha taxa de 5 céntimos para as bolsas de plástico e de papel. O diñeiro recadado utilizarase na limpeza do río Anacostia. Outras cidades estadounidenses han tentado impor unha taxa parecida, pero devanditos intentos foron bloqueados.

Bolsas si ou non

Existen argumentos a favor e en contra das bolsas de plástico. Por unha banda a súa utilidade é innegable. Os esforzos feitos pola industria reduciron o seu espesor e as bolsas que se utilizan hoxe en día son moito máis lixeiras que as que usabamos hai 15 anos. Tamén se defende que de pouco serve deixar de usar bolsas de plástico se a embalaxe da comida segue sendo omnipresente, redundante e en moitos casos imposible de reciclar. Por outra banda o seu uso masivo e a falta de criterio de demasiados consumidores á hora de desfacerse delas fai que se converteron nun problema para o medioambente. Un que non resulta tan complicado de liquidar, cun pequeno esforzo por parte de todos. Se sodes dos que empezastes a usar alternativas reutilizables, o meu parabén. Pero non esquezades que a tendencia da sociedade de consumo é reducir a vida útil de todo o que compramos para que sigamos consumindo, algo que xa afecta a produtos electrónicos como os móbiles, os computadores ou os xoguetes dos nenos. A clave ao final sempre será reducir o noso consumo, reutilizar ao máximo o que xa temos e desfacernos de maneira responsable do noso lixo.

photo credit: massimob(ian)chi

Interésome polos blogs porque me lembran a outras campañas de activismo que aproveitan as novas tecnoloxías para difundir a súa mensaxe e que poden chegar a ser realmente eficaces. Por exemplo, A month without plastic (Un mes sen plástico) segue un formato xornalístico de denuncia que se está a converter en habitual – o dos 30 días. Para min o maior representante sería Morgan Spurlock, protagonista do documental Super Size Me, no que come única e exclusivamente en McDonalds por un mes, sufrindo bastantes consecuencias negativas. Tamén creou unha serie, 30 Days, na que él e outros pasan un mes en situacións que lle son normalmente alleas, como vivir co salario mínimo. Os blogues que boicotean o plástico teñen en común cos documentais de Morgan Spurlock a súa capacidade para ilustrar un problema a través da propia práctica e a narración en primeira persoa. Fai un ano díxenvos que o impacto dun ou varios blogs non é igual que o da televisión ou o cine, pero agora creo que o potencial para comunicar na internet é maior.

Algúns dos blogueiros anti-plástico levan dous anos sendo activos. Agora xa hai un número considerable de blogueiros e lectores. O seguinte paso lóxico dos activistas é agruparse. Póñovos uns exemplos de grupos anti-plástico que podedes atopar en facebook, a omnipresente rede social:

Resúltados á procura No to plastic

Oi, stupid! Stop using plastic bags!

Ten thousand plastic bottles hanging on the shore

Did you know about the GIGANTIC Plastic Soup in our Oceans?

Destaco un en particular, No to plastics!?. Formado por un grupo universitario en Lancaster, anima os membros que hai que deixar o plástico durante a coresma. Conscientes dos retos de deixar de consumir plástico durante este tempo, teñen dous tipos de retos:

• Nivel 1: non ás botellas de plástico, non ás bolsas de plástico, non ao plástico de usar e tirar
• Nivel 2: non ao plástico novo de calquera tipo

Mentres preparaba esta entrada, fixen unha enquisa en linkedin, outra rede social. Nela preguntaba aos usuarios de linkedin se deixarían de comprar plástico por un mes, e dáballes tres opcións: si, non e intentaríao pero é imposible. Para os que xa sexades usuarios podedes ver os resultados/comentarios seguindo esta ligazón. Para os que non teñades acceso a linkedin, direivos que os resultados a día de hoxe son así:

Azul Si
Verde No
Amarelo intentaríao pero creo que non é posible

Vendo estes resultados e considerando o número de lectores dos blogueiros que non se deciden a levar unha dieta estricta de non-plástico, resulta comprensible a decisión do grupo No to plastics!? de establecer dous niveis de dificultade, porque aínda que a idea non desagrada a moita xente, parécelles bastante difícil de conseguir. Para axudar aos indecisos, a comunidade plástico anti-plástico ofrece non só consellos, se non talleres, recomendacións sobre produtos sen plástico e ata listaxes de produtos libres de plástico, como o que podedes atopar en Leave Only Footprints:

http://plasticisrubbish.wordpress.com/a-z-plastic-free

Sen embargo, non todo o mundo esta de acordo en que todo o plástico debe ser boicoteado. Na industria do plástico a diferenza é moi clara entre os diferentes materiais que se engloban baixo esta etiqueta, entre os plásticos durables e os de usar e tirar. Por iso o boicot indiscriminado cara a todo tipo de plásticos non é compartido por que o producen, transfórmano ou véndeno. Alex Treharne, Presidente & Director Executivo de Tupperware Japan, argumenta así en contra de boicotear todo o plástico:

1. Cada ano comido por valor de miles de millóns de dólares malgástase porque non se almacenou axeitadamente nos fogares. En Xapón case o 10% de toda a comida se desperdicia nos fogares. O uso efectivo de recipientes de plástico mantén a comida durante máis tempo, aforrando diñeiro e reducindo a comida desperdiciada.
2. Usando recipientes de plástico evítase o uso de envoltorios, film plástico ou papel de aluminio para almacenaxe
3. Os recipientes de plástico de calidade poden durar unha vida – pode que custen máis que os baratos pero ao final xeran menos basura e aforran diñeiro
4. Se reorientamos o noso estilo de vida cara a unha maior cantidade de cociña feita na casa, usando recipientes de plástico para manter a comida fresca, cortariamos o consumo de comida preparada, que utiliza unha gran cantidade de plástico que se tira, xeralmente con parte da comida

Alex tamén nos explica como a diferenza está moitas veces non no material, senon no uso que lle damos:

En Xapón, recíclanse menos do 20% das botellas do PET. Eu persoalmente levo meses sen comprar unha botella de plástico PET – no seu lugar encho un vaso de plástico de boa calidade cunha tapa. Calculo que lle aforro arredor dunhas 25 botellas do PET ao medio ambiente cada mes, e iso é contando só as que non se reciclan. A reciclaxe tamén ten un impacto no medio ambiente, así como a produción de auga embotellada no PET. Lin que se necesitan 5 litros de auga para producir un litro de auga embotellada!? Como en tantos outros temas relacionados co medio ambiente e o estilo de vida, os esforzos dunha persoa poden ser pequenos pero se todos contribuísemos, poderiamos facer unha gran diferenza.

Tupperware comercializa recipientes de plástico para a conservación de comida desde 1946 e o seu fundador Earl S Tupper foi clave na introdución do plástico nas nosas vidas. A clave do seu temperán éxito puido ser a invención non só do recipiente se non tamén dunha tapa hermética, tamén fabricada con polímero. Tupperware sufriu ataques directos dos blogueros plástico anti-plástico, quizais porque é unha das poucas marcas recoñecidas por nome. Por exemplo, Beth Terry, de My plastic-free life contábanos nesta entrada como cambiou o seu tupperware por uns contenedores en aceiro inoxidable.

Eu persoalmente fai moito que uso carriño da compra e bolsas de algodón, que non compro auga embotellada e poucas veces tomei un café nunha cunca de usar e tirar. Tamén hai que dicir que procuro reducir o meu consumo en xeral, non centrandome no plástico, material ao que lle teño moito cariño. Intento usar menos papel, gastar menos auga, desperdiciar menos comida e en xeral necesitar menos cousas materiais. E hoxe vou romper unha lanza en favor do plástico, un material que nos permitiu reducir o gasto enerxético necesario para producir coches, recipientes, teléfonos, avións e ordenadores. Grazas ao plástico conseguiremos que a enerxía solar se volva barata, que os coches eléctricos funcionen e avances que nin tan sequera podemos imaxinar. Ao querer equiparalo ao combustible só porque provén na súa maioría do petróleo tampouco me parece un argumento definitivo, porque creo que os problemas que temos co petróleo están relacionado co noso consumo enerxético, non material. Os blogueiros plástico anti-plástico si teñen razón en criticar o uso masivo e desproporcionado, o problema que temos á hora de xestionar os nosos residuos e como será moito máis fácil se non consumiesemos tanto. Pero o culpable desde o meu punto de vista non é o plástico, senón nós.

Ligazóns interesantes:

Deixar o plástico durante a cuaresma:

http://sites.google.com/a/notoplastic.org.uk/notoplastic/Home

Enquisa en linkedin:

http://polls.linkedin.com/poll-results/22188/mliju

A month without plastic:

http://www.bbc.co.uk/blogs/monthwithoutplastic/

Morgan Spurlock na Wikipedia:

http://es.wikipedia.org/wiki/Morgan_Spurlock

Super Size Me:

http://es.wikipedia.org/wiki/Super_Size_Me

30 days project:

http://www.fxnetworks.com/shows/originals/30days/

Facebook Groups:

Search results for No to plastic:

http://www.facebook.com/s.php?q=no+to+plastic&n=-1&k=200000010&sf=r&init=q&sid=0

No to plastics!?:

http://www.facebook.com/group.php?sid=0&gid=49386054394

Oi, stupid! Stop using plastic bags!

http://www.facebook.com/group.php?sid=fb4fb310ab502bcb59d5a4da3141492e&gid=8654173431

Ten thousand plastic bottles hanging on the shore:

http://www.facebook.com/group.php?sid=fb4fb310ab502bcb59d5a4da3141492e&gid=7247388277

Did you know about the GIGANTIC Plastic Soup in our Oceans?:

http://www.facebook.com/group.php?sid=fb4fb310ab502bcb59d5a4da3141492e&gid=31249608549

Foto 1: photo credit: spakattacks

Introducción

Algúns quizais lembredes unha entrada que escribi sobre blogues boicoteando o plástico. Desde que a escribín subscribinme a algúns deles con RSS e sígoos habitualmente, en especial gústame fixarme en que obxectos de plástico son os máis odiados. Probablemente en primeiro lugar nunha lista dos máis odiados se atoparían as bolsas de plástico, pero seguíndoas de cerca encóntranse as botellas. Hai varios aspectos que converxen nas botellas de plástico, en particular as de auga, facendo delas un branco perfecto para activistas e sendo unha fonte de preocupación para a poboación en xeral. Para empezar, vexamos de que están feitas as botellas.

Plásticos comunmente usados nas botellas

A maior parte das botellas de plástico que conteñen bebidas están feitas do PET, ou tereftalato de polietileno. O PET é un dos plásticos máis usados, en 2006 consumíronse 3,5 millóns de toneladas só en Europa Occidental. Aínda que o PET úsase noutras aplicacións ademais de botellas, a embalaxe e / ou os envases seguen sendo o seu terreo. É resistente, transparente e non se rompe facilmente.

Tamén existen botellas feitas de HDPE (polietileno de alta densidade) pero adoitan ser para outras cousas que non son bebidas, como produtos cosméticos. Algunhas aplicacións especialmente esixentes, como as botellas de dispensadores de auga ou os biberóns están feitos normalmente de policarbonato, PC. A seguridade do duro e transparente PC foi posta en cuestión varias veces, xa para fabricalo utilízase bisfenol A, unha molécula que pode confundirse co estróxeno, hormona feminina. Podedes informarvos da posición da Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria, ou EFSA nas súas siglas en inglés, con respecto ao bisfenol aquí (EN)

Materiais de substitución

Aínda que o PET é dominante, un mercado tan grande segue tendo sitio para alternativas. Se un material que substituíse o PET conseguise facerse tan só co 0,1% da súa cota de mercado, isto representaría sobre unhas 3.500 toneladas, unha cantidade en absoluto desprezable. O maior competidor nestes momentos parece ser o acedo poliláctico, PLA. Os bioplásticos enfrontáronse durante anos á falta de aplicacións desenvoltas. Existen algúns produtos en que se estableceron xa, como as bandexas transparentes e ríxidas no caso do PLA. As oportunidades ofrecidas polo mercado das botellas non foron desdeñadas por  NatureWorks, o maior e ata o momento único produtor de PLA. NatureWorks amosou grande interese en desenvolver formulacións que permitan crear botellas de PLA, así como en promover o deseño de botellas que se axusten ás propiedades do PLA. Algunhas das compañías que estiveron involucradas neste proceso son:

• Primo Water, Estados Unidos
• Husky – desenvolveu equipo de produción
• SIG Corpoplast – desenvolveu equipo de producción

Opcións de fin de vida

Reciclar botellas de plástico non supón un reto tecnolóxico. Sabemos como facero, de feito se se recollen e separan, reciclar botellas de plástico é bastante doado. Desgrazadamente a falta de sistemas de recollida, canda o limitado dos mercados para o plástico reciclado, fan que as porcentaxes de reciclaxe sexan bastantes baixos. Así que é bastante posible que a botella de plástico que usas, e que separas do teu lixo orgánico, acabe ao final no vertedeiro ou na incineradora. As botellas de PLA poderían ser compostables, falando de maneira hipotética, claro.

Alternativas reutilizables

Para os que esteades animados a facer algún cambio e reducir o voso consumo de usar e tirar, quizais vos apeteza dar unha volta por estas páxinas. Estas botellas de aluminio e esmalte melloraron moito, e desde logo non teñen nada que ver con aquelas que usaba eu cando ía de acampada.

My Sigg

Klean Kanteen

Pregunta aberta en LinkedIN:

Como xa fixen na preparación doutras entradas, antes de escribir esta fixen unha pregunta aberta en LinkedIn, para tomarlle o pulso á opinión de profesionais de varios sectores. Podedes consultar as respostas seguindo a ligazón (en inglés):

LinkedIn open question: What is the future of bottled water?

Tamén podedes contestar á miña enquisa do mes, relacionada co tema da auga (columna da dereita)

photo credit 1: bbaunach

photo credit 2: rpongsaj

Dardo Arevalo

Hoxe cambio un pouco o meu formato habitual e publico unha entrevista. O entrevistado é Dardo Arevalo (Uruguay, 1957), director de Envases plásticos. A actividade de Envases plásticos está centrada na consultoría, sobre a lexislación e marco regulador das empresas que fabrican, importan, envasan e comercializan envases non retornables en Uruguai. Ata agora as entradas que escribín sobre envases e o seu tratamento a fin de vida tiveron bastante aceptación, pero coido que ter unha visión do problema fóra de Europa sería tamén interesante. Para iso estou encantada de contar con Dardo, que ademais conta cunha páxina web que vos recomendo, pois publica en formato de blogue, con contido que vai máis alá do meramente corporativo.

• Como e por que xurdiu a idea de crear Envases plásticos?

No ano 2004, decidimos cun grupo de profesionais na área da loxística, química e traballo socialfundar Envases plásticos xa que en decembro dese ano aprobouse a Lei de Envases Non Retornables, 17849, que establecía con claridade as responsabilidades das empresas no coidado do medio ambiente.

• Cales son os vosos principais focos de actividade?

Concretamente, Envases plásticos adícase a asesorar as empresas involucradas nesta lei, á diagramación de Plans de Xestión de Recuperación de Envases, requisito esixido pola Lei para poder inscribirse obrigatoriamente na Dirección Nacional de Medio Ambiente, DINAMA, para poder realizar unha actividade no territorio nacional, sendo éste a área onde nos movemos.

• Cales son as directrices básicas da lei de envases no retornables?

A Lei 17849 pódese considerar o comezo concreto da implementación dun marco regulatorio a toda a actividade de residuos de envases non retornables en Uruguai. Ata ese momento non existían obrigas legais para as empresas “produtoras” de residuos de envases. A lei foi sancionada en decembro do 2004, pero recentemente foi regulamentada en xullo do 2007.

O substancial da Lei, segundo a nosa consideración, é determinar claramente a quen coloca un residuo de envase no Medio Ambiente como o responsable de retiraro, ao seu custo e sen prexudicar o mesmo. Encadeado con isto esíxese a inscrición obrigatoria da empresa nun rexistro na DINAMA, sendo indispensable para inscribirse contar cun Plan de Xestión de Envases, PXE, ou adherirse a un existente.

• En que consisten os PXEs?

Aínda que a Lei permite incluír nos PXE sistemas voluntarios de retornabilidad e estímulo aos consumidores para que retornen o envase usado, priorízase a inclusión social de clasificadores recolectores-clasificadores. É dicir, formalízase dalgunha forma o informalismo existente entre os clasificadores recolectores-clasificadores incluíndoos no PXE. Isto, aínda que é positivo e solidario desde o punto de vista social, conspira coa presentación de plans alternativos de rápida instrumentación que cubran todo o territorio do país.

Esta priorización modificou dalgunha maneira a expectativa que se xenerara Envases plásticos, xa que eliminou a posibilidade de utilizar sistemas integrados cos usuarios, sen a intervención do clasificador urbano. Todo sabemos que a tarefa de “formalizar” sectores da poboación, que por razóns externas a eles se marxinaron do circuíto legal, é de mediano e longo prazo, xa que se necesitan plans sociais integrais que permitan a estas persoas que se afastaron dunha rutina de traballo, dos cumprimentos de horarios e de regras, adaptalos novamente a un traballo con grupos de persoas e a respectar tarefas coordinadas onde xa non se persegue un resultado individual independente, senón que o obxectivo é un resultado do grupo.

• Que dificultades trouxo consigo a prioritación dos recolectores-clasificadores?

A incidencia desta priorización é tal que a un ano e medio da regulamentación da Lei existe un só PXE autorizado pola DINAMA. É dicir, só un PXE  cumpre coas esixencias que este organismo require e ao que todas as empresas inscritas legalmente están obrigadas a adherirse. Isto xera un problema inmediato. Só o territorio dun departamento (equivalente a concello ou provincia en España) dos 19 que compón o país está cuberto por este único PXE. É o departamento de Canelones e representa un 2,6% do territorio nacional. Ademais dáse o “paradoxo” de que unha empresa inscrita e adherida a este único plan e estando legalmente en regra, segue contaminando o Medio Ambiente cos residuos de envases que produce no 97,4% do territorio que non contempla o devandito PXE. Neste sentido, hai moito traballo por facer, e a DINAMA é consciente disto. Pola nosa parte, Envases plásticos está en contacto coas autoridades dos departamentos (Intendencias) co fin de coordinar PXEs. As intendencias son en Uruguai as responsables da Hixiene do seu territorio e deben cada unha coordinar un Plan Global.

• Qué deberían facer as autoridades uruguaias para mellorar a situación?

Deberíanse impulsar por parte de DINAMA medidas estimuladoras para concretar PXE nas 18 Intendencias que hoxe non o teñen. Desta forma extenderíase a todo o territorio uruguaio os “circuítos limpos” e a separación dos residuos orgánicos dos inorgánicos. Existe unha enorme cantidade de empresas que están en infracción e a DINAMA é coñecedora disto, pero adoptou unha postura pasiva na fiscalización, demostrando un pouco que aposta á concienciación sobre as sancións económicas.

• Que ocorre mentras tanto cos residuos plásticos?

O negocio do residuo plástico é moi importante en materia de cifras, pero está en mans de mal chamados empresarios que se aproveitan da situación desorganizada dos clasificadores recolectores-clasificadores, para obter elevadas ganancias. Para peor a falta de autoestima destes traballadores, non asumen a explotación da que son vítimas e o que é peor, ven a ese mal empresario como o seu “salvador” e moitas veces ópónse a que a súa tarefa sexa dignificada e poida recibir un soldo e beneficios sociais como corresponde, porque iso prexudicaría e faría desaparecer a todas estas empresas ilegais.

Estimada Sra.:

Os blogues son un novo sistema de comunicación, e teñen interese.

Sobre a respuesta de ANAIP aos ataques ás bolsas de plástico, pode atopalo na nosa páxina web. Na home page, facer clique na nova sobre as bolsas.

Na nosa opinión non ten sentido prohibir as bolsas como piden algúns grupos ecoloxistas, xa que ao final habería que substituílas por outras, menos prácticas e, dependendo do material, máis agresivas co Cambio Climatico. Segundo unha Análise do Ciclo de Vida (ACV) de 5 tipos de bolsas, bolsa de papel, bolsa biodegradable, bolsa de rafia, bolsa de Polietileno, e bolsa de Polietileno reutilizable, esta última é a que menos afecta ao Cambio Climático.

Este estudo foi encargado por CICLOPLAST á Universidade Pompeu i Fabra de Barcelona, e foi dirixido polo profesor Fullana.

Grazas polo seu interese.

Un cordial saúdo.
Enrique Gallego
Director Xeral
ANAIP

Notas (das respectivas páxinas web):

ANAIP representa á transformación de plásticos en España, unha industria que está integrada por 4.200 empresas que dan traballo a máis de 100.000 persoas e cuxo volume de vendas en 2007 superou os 25.000 millóns de €, acadado o 8% das vendas de produtos industriais (excluíndo alimentación e bebidas) en España.

Cicloplast integra a todas as empresas do sector plásticos, tanto a fabricantes de materias primas como a transformadores, asumindo, no seu nome, o cumprimento das súas obrigas respecto da normativa ambiental que lles afecta en materia de xestión de residuos.

Só os plásticos que xa foron utilizados en contacto con comida, ou os que cumpren cos requirimentos para facero, están cubertos pola directiva. Están excluídos da mesma os seguintes plásticos:

• materiais obtidos por reciclaxe química, que se recollen na Directiva 2002/72/EC sobre monómeros e aditivos
• plásticos reciclados usados tras unha barreira polimérica funcional
• refugallos industriais, é dicir recortes e refugallos do proceso produtivo

A regulación establece uns requisitos mínimos na eficiencia do proceso de reciclaxe. Estes requisitos serán avaliados pola Autoridade europea de seguridade dos alimentos, EFSA nas súas siglas en inglés. Os maiores riscos asociados aos plásticos reciclados en aplicacións en contacto con comida veñen dadas por contaminación. A contaminación pode provir das seguintes fontes:

Produtos químicos usados no proceso de reciclaxe

Produtos de degradación do polímero ou os seus aditivos

O residuo de plástico en si pode conter contaminación, xa sexa de materiais que non cumpren as regulacións de contacto con comida ou porque foron contaminados durante o seu uso.

O proceso de reciclaxe será xestionado por un sistema de control de calidade, que pola súa parte debe rexerse polas normas detalladas na regulación EC 2023/2006.

En xullo do 2008 EFSA publicou as directrices para os candidatos que desexen a avaliación da seguridade de plásticos reciclados para uso en contacto con comida, despois dunha consulta pública. As candidaturas para a avaliación de procesos poden ser xa entregadas. Aínda que EFSA avaliará os procesos, será a Comisión Europea a que os aprobe. Os procesos aprobados serán rexistrados. Se un proceso é aprobado pola Comisión Europea, esta decisión non pode ser revogada por un país membro.

A reciclaxe dos plásticos usados en embalaxe de comida estivo impedido por outros factores, ademais da falta de lexislación específica. O maior problema ata o momento foi a variedade de plásticos utilizados, que teñen que ser separados antes de reciclarse mecanicamente. Aínda que é tecnicamente posible, segue sendo en boa parte custoso e mal negocio. Para máis información, podedes visitar o proxecto levado a cabo por  WRAP en opcións de xestión de residuos domésticos mesturados de plásticos.

O que sise recicla  en cantidades apreciables son as botellas. O feito de que a maior parte sexan do PET e HDPE, xunto a eficientes sistemas de recollida en varios países europeos, adoita facer a súa reciclaxe rendible. Por suposto, unha parte das botellas non se reciclan en Europa, senon en países como India ou China, onde se transforma entre outras cousas en téxtiles.

Quizais a nova directiva, que abre un novo mercado para este tipo de plástico reciclado, consiga que os recicladores se animen a valorar plásticos dos residuos urbanos. Esperemos que sexa así, porque realmente non ten moito sentido mandar plástico a Asia para que sexa reciclado.

Ligazóns de interese:

Regulación EC 282/2008

Directiva 94/62/EC

Directiva 2002/72/EC

Regulación EC 2023/2006

Para prepararse e ilustrar máis claramente o seu obxectivo, Chris gardou durante un mes todo o plástico que consumía. Se queredes ver un vídeo explicativo do que obtivo despois dun mes de colecta, seguide esta ligazón. Recoméndovolo porque é bastante gráfico. Nel Paul Davidson, experto en plásticos de WRAP, explica de que están feitos os produtos, como poden ser reciclados e algunhas alternativas moi doados para reducir o consumo de plástico. Para aqueles que non entendades inglés, a táboa explicativa de máis embaixo resume o que Paul Davidson nos conta.

Chris Jeavans está a conseguir unha gran resposta mediática, creando un san debate sobre como usamos o plástico. Para algúns o impacto de ver todo o plástico consumido por unha persoa nun mes é xa bastante, porque non é algo que teñamos presente. Tamén hai que dicir que tería o mesmo impacto se o fixésemos con calquera outro produto que consumimos habitualmente. Se non me credes intentade imaxinar canta comida, papel ou cristal consumides nun mes. Asombrarédesvos. O que o experimento de Chris demostra é que podería vivir sen a maior parte do plástico que usa, pero hai outra pequena parte que lle resulta moi difícil evitar. A distinción entre ámbolos dous tipos de produtos, os que poden ser substituídos facilmente e os que non, é esencial.

Así que na miña opinión este sinxelo e obvio experimento mostra o público en xeral canto plástico malgastamos. A month without plastic bebe doutros movementos, como o downsizing ou consumismo anti-consumismo, que anima a sociedade a consumir e malgastar menos. Aínda que o consumismo anti-consumismo non é novo, o mundo global bríndalle moitas máis oportunidades de facer chegar a súa mensaxe.

O experimento comezou  o 1 de agosto. Desde entón Chris cóntanos cada día como se apaña nun día de excursión ou para substituír certo tipo de produto plástico. Os produtos que ten tratado ata o de agora son os seguintes:

• Vasos reutilizables para té o café, PS expandido ou de papel cunha capa de PS
• Embalaxe de produtos frescos, en particular bandexas ríxidas e transparentes para froita
• Botellas, HDPE e PET
• Bolsas de basura, PE
• Pañais, estrutura multicapa e o xel superabsorbente poliacrilato de sodio

Collendo a explicación de Paul Davidson e algo de información extra da web, fixen esta pequena táboa que resume como se poden reciclar algúns dos produtos, que alternativas existen. Non pretende ser unha explicación exhaustiva porque a reciclaxe de cada produto é un mundo.

Pretendo seguir o blog de Chris durante todo o mes e deséxolle moita sorte. Espero que as compañías que fabrican produtos plásticos tamén o sigan, polo menos para saber en que lado da balanza acaba o seu produto, no de “plástico que podo aforrar” ou “plástico sen o que non podo vivir”.

Esta nova noutros medios:

A month without plastic – the blog

BBC news

Packaging news

Democratic underground

RISI

photo credit: jonny2love

Este tipo de embalaxe, absurda e redundante, é unha perda ridícula de material. Tamén serve para empañar a utilidade do plástico noutras aplicacións, convertendoo nun material banal. Así que, aos que esteades no mundo da embalaxe plástica, por favor, por favor, sede prudentes.