As bolsas máis utilizadas son de polietileno de baixa densidade, un material derivado do petróleo e que non é compostable. Pode reciclarse, pero con grandes dificultades e pouco rendemento económico, polo que non adoita facerse. Isto leva a que as bolsas acaben, no mellor dos casos, nunha incineradora ou nun vertedoiro. No peor dos casos, acaban sendo tiradas no campo ou na auga, contaminando o medio ambente e ocasionando problemas á fauna.

Calquera que vaia ao supermercado deuse conta de que nos últimos anos empezaron a aparecer alternativas ás bolsas tradicionais. Bolsas de fécula de pataca, de plástico reciclado, de papel, de algodón reutilizables e a miña opción favorita: o tradicional carriño da compra. Se vos facedes unha lea con todas as palabras que describen as alternativas (biodegradable, compostable, renovable, sustentable…), podedes consultar a miña entrada Terminoloxía dos bioplásticos, onde dou descricións detalladas. Ante semellante oferta, a decisión pode ser algo complicada para o consumidor responsable. E a verdade, os expertos tamén discuten sobre iso, porque todas teñen vantaxes e desvantaxes.

As opcións

As alternativas ás bolsas de plástico tradicionais adoitan ofrecer vantaxes con respecto a algún destes factores: sustentabilidade da materia prima, compostabilidade da bolsa ao final da súa vida útil ou capacidade de reutilización. Algunhas das opcións máis comúns hoxe en día son:

Medidas en contra das bolsas de plástico

Dado o seu impacto no medioambente, nos últimos anos leváronse a cabo medidas, tanto públicas como privadas, co obxectivo de reducir o seu uso. Desde a prohibición directa de bolsas non biodegradables até a promoción doutras alternativas, pasando polo cobro dunha taxa polo seu uso, o impacto final de todas elas será visto nuns anos. Déixovos algúns exemplos das diferentes iniciativas contra as bolsas de plástico, aínda que xa existen moitos máis.

Prohibicións

• Delhi, India: Todas as bolsas de plástico non biodegradables foron prohibidas polas autoridades. O castigo: unha multa de máis de 1000 libras ou mesmo penas de prisión.
• Italia: O goberno italiano anunciou o 23 de decembro de 2010 a prohibición das bolsas de plástico, que será efectiva o 1 de xaneiro de 2011. Os comerciantes poderán acabar as que teñen en stock, pero non repolas.

Iniciativas privadas

• Marks & Spencer: En 2008 empezou a cobrar 5 peniques polas bolsas de plástico nas súas tendas do Reino Unido. Con iso eliminar ao redor de 280 millóns de bolsas.
• Carrefour: Eliminou as bolsas de plástico de usar e tirar nos seus supermercados en España. Os clientes deben agora levalas de casa ou comprar bolsas reutilizables.
• Modbury, Reino Unido: Os 43 comerciantes deste pequeno pobo decidiron deixar de ofrecer bolsas de plástico aos seus clientes. Algúns optaron polas bolsas de algodón, outros por papel a base de fécula.

Cobrando

• Irlanda: En marzo do 2002 empezouse a cobrar 15 céntimos por bolsa de plástico non reutilizable. O consumo per cápita caeu un 90%, pasando de 328 bolsas ao ano a 21. A taxa non exclúe as bolsas biodegradables, pero se as reutilizables. Considerada un éxito polo seu rápido impacto no consumo, a taxa irlandesa é mencionada habitualmente como un exemplo a seguir. Con todo, a Asociación europea de produtores de plástico lembra que mentres caía o consumo de bolsas tradicionais, o de bolsas de lixo subiu máis dun 70%.
• Washington DC: En xaneiro de 2010 impúxose unha taxa de 5 céntimos para as bolsas de plástico e de papel. O diñeiro recadado utilizarase na limpeza do río Anacostia. Outras cidades estadounidenses han tentado impor unha taxa parecida, pero devanditos intentos foron bloqueados.

Bolsas si ou non

Existen argumentos a favor e en contra das bolsas de plástico. Por unha banda a súa utilidade é innegable. Os esforzos feitos pola industria reduciron o seu espesor e as bolsas que se utilizan hoxe en día son moito máis lixeiras que as que usabamos hai 15 anos. Tamén se defende que de pouco serve deixar de usar bolsas de plástico se a embalaxe da comida segue sendo omnipresente, redundante e en moitos casos imposible de reciclar. Por outra banda o seu uso masivo e a falta de criterio de demasiados consumidores á hora de desfacerse delas fai que se converteron nun problema para o medioambente. Un que non resulta tan complicado de liquidar, cun pequeno esforzo por parte de todos. Se sodes dos que empezastes a usar alternativas reutilizables, o meu parabén. Pero non esquezades que a tendencia da sociedade de consumo é reducir a vida útil de todo o que compramos para que sigamos consumindo, algo que xa afecta a produtos electrónicos como os móbiles, os computadores ou os xoguetes dos nenos. A clave ao final sempre será reducir o noso consumo, reutilizar ao máximo o que xa temos e desfacernos de maneira responsable do noso lixo.

photo credit: massimob(ian)chi

As bolsas máis utilizadas son de polietileno de baixa densidade, un material derivado do petróleo e que non é compostable. Pode reciclarse, pero con grandes dificultades e pouco rendemento económico, polo que non adoita facerse. Isto leva a que as bolsas acaben, no mellor dos casos, nunha incineradora ou nun vertedoiro. No peor dos casos, acaban sendo tiradas no campo ou na auga, contaminando o medio ambente e ocasionando problemas á fauna.

Calquera que vaia ao supermercado deuse conta de que nos últimos anos empezaron a aparecer alternativas ás bolsas tradicionais. Bolsas de fécula de pataca, de plástico reciclado, de papel, de algodón reutilizables e a miña opción favorita: o tradicional carriño da compra. Se vos facedes unha lea con todas as palabras que describen as alternativas (biodegradable, compostable, renovable, sustentable…), podedes consultar a miña entrada Terminoloxía dos bioplásticos, onde dou descricións detalladas. Ante semellante oferta, a decisión pode ser algo complicada para o consumidor responsable. E a verdade, os expertos tamén discuten sobre iso, porque todas teñen vantaxes e desvantaxes.

As opcións

As alternativas ás bolsas de plástico tradicionais adoitan ofrecer vantaxes con respecto a algún destes factores: sustentabilidade da materia prima, compostabilidade da bolsa ao final da súa vida útil ou capacidade de reutilización. Algunhas das opcións máis comúns hoxe en día son:

Medidas en contra das bolsas de plástico

Dado o seu impacto no medioambente, nos últimos anos leváronse a cabo medidas, tanto públicas como privadas, co obxectivo de reducir o seu uso. Desde a prohibición directa de bolsas non biodegradables até a promoción doutras alternativas, pasando polo cobro dunha taxa polo seu uso, o impacto final de todas elas será visto nuns anos. Déixovos algúns exemplos das diferentes iniciativas contra as bolsas de plástico, aínda que xa existen moitos máis.

Prohibicións

• Delhi, India: Todas as bolsas de plástico non biodegradables foron prohibidas polas autoridades. O castigo: unha multa de máis de 1000 libras ou mesmo penas de prisión.
• Italia: O goberno italiano anunciou o 23 de decembro de 2010 a prohibición das bolsas de plástico, que será efectiva o 1 de xaneiro de 2011. Os comerciantes poderán acabar as que teñen en stock, pero non repolas.

Iniciativas privadas

• Marks & Spencer: En 2008 empezou a cobrar 5 peniques polas bolsas de plástico nas súas tendas do Reino Unido. Con iso eliminar ao redor de 280 millóns de bolsas.
• Carrefour: Eliminou as bolsas de plástico de usar e tirar nos seus supermercados en España. Os clientes deben agora levalas de casa ou comprar bolsas reutilizables.
• Modbury, Reino Unido: Os 43 comerciantes deste pequeno pobo decidiron deixar de ofrecer bolsas de plástico aos seus clientes. Algúns optaron polas bolsas de algodón, outros por papel a base de fécula.

Cobrando

• Irlanda: En marzo do 2002 empezouse a cobrar 15 céntimos por bolsa de plástico non reutilizable. O consumo per cápita caeu un 90%, pasando de 328 bolsas ao ano a 21. A taxa non exclúe as bolsas biodegradables, pero se as reutilizables. Considerada un éxito polo seu rápido impacto no consumo, a taxa irlandesa é mencionada habitualmente como un exemplo a seguir. Con todo, a Asociación europea de produtores de plástico lembra que mentres caía o consumo de bolsas tradicionais, o de bolsas de lixo subiu máis dun 70%.
• Washington DC: En xaneiro de 2010 impúxose unha taxa de 5 céntimos para as bolsas de plástico e de papel. O diñeiro recadado utilizarase na limpeza do río Anacostia. Outras cidades estadounidenses han tentado impor unha taxa parecida, pero devanditos intentos foron bloqueados.

Bolsas si ou non

Existen argumentos a favor e en contra das bolsas de plástico. Por unha banda a súa utilidade é innegable. Os esforzos feitos pola industria reduciron o seu espesor e as bolsas que se utilizan hoxe en día son moito máis lixeiras que as que usabamos hai 15 anos. Tamén se defende que de pouco serve deixar de usar bolsas de plástico se a embalaxe da comida segue sendo omnipresente, redundante e en moitos casos imposible de reciclar. Por outra banda o seu uso masivo e a falta de criterio de demasiados consumidores á hora de desfacerse delas fai que se converteron nun problema para o medioambente. Un que non resulta tan complicado de liquidar, cun pequeno esforzo por parte de todos. Se sodes dos que empezastes a usar alternativas reutilizables, o meu parabén. Pero non esquezades que a tendencia da sociedade de consumo é reducir a vida útil de todo o que compramos para que sigamos consumindo, algo que xa afecta a produtos electrónicos como os móbiles, os computadores ou os xoguetes dos nenos. A clave ao final sempre será reducir o noso consumo, reutilizar ao máximo o que xa temos e desfacernos de maneira responsable do noso lixo.

photo credit: massimob(ian)chi

PRIMER VUELO SOLAR IMPULSE from amoralva on Vimeo.

Para lograr a súa meta, o proxecto conta con todo tipo de socios e patrocinadores. Solvay é un dos principais, canda Deutsche Bank e Omega. Involucrarase na innovación en materiais poliméricos e nas probas dos materiais. En palabras de Jacques van Rijckevorsel, Director Xeral Sector Plástico de Solvay:

“A asociación entre o noso grupo e Solar Impulse transmite a confianza que nós pomos no compromiso persoal, no espírito de empresa e na innovación tecnolóxica, como xeito de conseguir respostas ao desafío do desenvolvemento sostible. Doutra banda pomos en pé outro desafío, que nos leve aos confíns da tecnoloxía, confrontandonos cos mellores expertos do planeta en cada disciplina. Esta asociación asume para Solvay unha dimensión económica definida, porque constitúe un trampolín excelente para a promoción e o desenvolvemento de produtos, de servizos e de solucións que o grupo será en grao de proporcionar”

A lista de socios especializados, con menor participación no proxecto, mostra a variedade de aspectos a ter en conta no deseño e execución deste. Deíxovos unha selección de socios, para o extra curioso. Destacan os materiais relacionados coas baterías e as células solares, así como os imprescindibles materiais compostos usados no fuselaxe. Para lograr os seus obxectivos, Solar Impulse abriu a posibilidade de comprar/patrocinar unha das pequenas células solares que irán nas súas ás. Se vos interesa, podedes unirvos a través da web.

• Air Energy GmbH & Co KG: Baterías de litio e xestión de baterías, Alemaña
• Brühlmeier Modellbau AG: Fabricante de pezas en materiais compostos, Suíza
• Décision SA: Especialista en materiais compostos, Suíza
• EMPA: Probas de materiais, Suíza
• ETEL SA: Especialista en motores eléctricos, propulsión
• Herpa GmbH: Model Specialist, Alemaña
• Institut de microtechnique de l’Université de Neuchâtel: Experto fotovoltaico especialista en procesos de fabricación de células solares
• Lucerne University of applied Science and Arts: Study of Fluid/Structure interaction
• RUAG Aerospace: Aerodynamics and Structure testing
• Services Industriels de Genève: Especialista de probas de baterías, Suíza
• SKF : Tecnoloxía de rodamento, modelización analítica, tests virtuais, Suíza
• 3S Swiss Solar System AG: Solar Celles Strings Manufacturing, Suíza
• Vacuumschmelze GmbH: Fabricante de imáns permanentes, Alemaña

Unha das formas de buscar os materiais da mañá é pór a proba os límites do realizable e mover os obxectivos a un nivel superior. Para lograr isto, non hai nada mellor que buscar un proxecto imposible de levar a cabo coa tecnoloxía actual e pensar que dunha forma ou outra se chegará á solución. A vertixe que nos proporciona o descoñecido é un gran aliciente para encontrar novas solucións. Por iso, creo que o equipo de Solar Impulse escolleu moi ben seu tagline:

“Todo aquelo que é imposible queda por realizar”.- Jules Verne

Ligazóns de interese & Fontes:

Solar Impulse

Solvay

Solvay & Solar Impulse News

O primeiro exemplo é o proxecto Bamboosero Bikes, no que Craig Calfee axuda a comunidades en vías de desenvolvemento a producir bicicletas de bambú, que son vendidas arredor do mundo. A facilidade para obter a materia prima, traballala e obter unhas bicicletas sustentables é innegable. Este proxecto está asentado agora mesmo en Ghana, pero buscan axuda económica para exportar a idea a outros países. Deíxovos un vídeo explicativo (en inglés, sorries).

Renovo Hardwood Bikes, en Estados Unidos, constrúe cadros con madeira oca e bicicletas con bambú, esta vez laminado. Aínda que quizais non sexan tan interesantes como proxecto de desenvolvemento sostible como as Bamboosero, as bicicletas de Renovo Hardwood Bikes son espectacularmente bonitas. Esta en particular é a Renovo Pandurance Road, feita en bambú laminado e pertencente á serie Panda Bicycle. A diferenza da bamboosero, estas bicicletas non teñen un cadro oco, se non que varias láminas de bambú son unidas entre si mediante resina epoxy. Algo parecido ás táboas dos monopatines, pero con bambú en vez de madeira de pradairo.

A Renovo R4 está feita con madeira, unindo dúas pezas de madeira por medio de presión e resina epoxy, conseguindo así diminuír o peso total, xa que o interior é oco. Encantaríame poder probar unha bicicleta feita con algúns destes materiais, renovables, sostibles e, agora si, esteticamente perfectos.

Considerada tradicionalmente como unha fibra basta, o kenaf está atopando un lugar nos mercados electrónicos e de automoción. A súa combinación con PLA, un bioplástico que provén de fontes naturais como o millo, ilustra o novo enfoque no desenvolvemento dos materiais que estamos experimentando. 2009 foi declarado como o ano Internacional das Fibras Naturais e esta entrada é a terceira nunha serie dedicada a elas.

Qué é o kenaf?

O kenaf, ou Hibiscus Cannabinus, pertence á familia das Malvaceas e prodúcese en todos os continentes, pero os maiores produtores son Indios e A china. O kenaf e as súas fibras son a miúdo comparados co iute e o cánabo, cos que comparte moitas das aplicacións descritas a continuación:

• Usos tradicionais, de baixo valor: corda, cordel, téxtil, uso en cortes e en alimentación animal.
• Aplicacións innovadoras, de valor medio: papel, produtos de madeira, esteiras medioambientais, material absorbente para aceite e líquidos.
• Aceite de kenaf: comestible, tamén pode ser usado en cosmética, lubricantes ou produción de biofuel.
• Materiais compostos ou composites, alto valor: as fibras de kenaf poden ser usadas como recheo ou reforzo, con resinas epoxy ou termoplásticos.

Ademais de compartir moitas das citadas aplicacións, o kenaf comparte seu resistancia co cánabo e o yute, que os converte en cultivos dobremente ecolóxicos, xa que non requiren moita auga, pesticidas ou fertilizantes para medrar sans.

Produción

Samsung Cheil en Malaisia

Samsung Cheil, a filial coreana do grupo Samsung, estreaba en 2008 un centro para a recollida, procesamento, empaquetado e distribución da fibra de kenaf. Aínda que tradicionalmente dedicada ao negocio téxtil, Samsung Cheil diversificou o seu negocio para cubrir outro tipo de materiais e produtos químicos. A importancia estratéxica do centro en Malaisia, que é froito dun esforzo entre Samsung Cheil e Symphony Advance Sdn Bhd (SASB), é o desenvolvemento e comercialización de materiais compostos de plástico e fibras de kenaf. O obxectivo inicial é exportar 1000 toneladas ao mes, aínda que se prevee duplicar este volume cando se empece a comercializar o material en Xapón. O valor engadido da fibra de kenaf, cando é usada en materiais compostos, pode ser suficiente para permitir a substitución de tabaco polo cultivo de kenaf.

Kenaf Green Industries

Con sede en Israel, Kenaf Green Industries pon a disposición dos seus clientes o seu coñecemento sobre produción, transformación e comercialización de kenaf, axudando a novos produtores a establecer o seu negocio. Kenaf Green Industries comezou un proxecto piloto en Etiopía para Global Energy, tendo como obxectivo a plantación de 10,000 hectáreas de kenaf, que complementarán a produción actual de ricino.

Mellorando o papel

Segundo Treehugger, e o departamento de Agricultura dos Estados Unidos, USDA, o kenaf mellora o rendemento das árbores na fabricación de papel. As fibras de kenaf conteñen menos lignino que a polpa de madeira, e polo tanto facilitan o proceso de produción, reducindo custos enerxéticos. O uso de fibras de kenaf en papel tamén mellora as súas propiedades, facendoo máis resistente, máis branco e mellorando o resultado final da impresión. É por estas razóns por que tamén se usa en papel reciclado. O kenaf non é a única fibra, ou compoñente, natural que compite para substituír ás árbores como materia prima do papel. Outros candidatos son o cánabo, o bambú e o bagazo obtido da cana de azucre.

Vision paper é un produtor de papel que non usa árbores, nos Estados Unidos. Vision paper viuse afectado polo peche de fábricas de papel estadounidense e desde marzo do 2008 busca comprar o seu propio equipo, para seguir producindo de maneira independente papel de acordo con fibras de kenaf.

Composites ou materiais compostos

Toyota e os coches

Toyota investigou o uso de kenaf en aplicacións de automoción durante case unha década. Toyota usou kenaf como material no marco dunha porta no 2000, pero en 2008 xa o usaba en 5 compoñentes nun total de 27 modelos, principalmente de gama alta. Algúns dos primeiros exemplos de partes de coche onde Toyota usou kenaf:

• 2000: Celsior. Marco porta. Composite kenaf/polipropileno
• 2001: Brevis. Marco porta. Composite kenaf/polipropileno
• 2003: Harrier. Marco porta e panel de asento. Composite kenaf/polipropileno
• 2003: Raum. Cuberta de roda de recambio. Composite kenaf/ácido poliláctico

En maio do 2008, Toyota anunciou un acordo co Instituo Indonesio de Investigación do Tabaco e Fibras para levar a cabo un programa de desenvolvemento de sementes de kenaf. Toyota puxose como obxectivo o facer todas as partes do interior dos seus coches con materiais renovables, polo que o coñecemento sobre a produción do kenaf volveuse máis vital que nunca.

NEC e os móviles

A combinación de acedo poliláctico, PLA, e fibras de kenaf para crear un material biocomposto ou biocomposite como o usado para producir a peza do Raum do Toyota, é unha tendencia moi marcada no mercado dos materiais. Vimos exemplos de biocomposites, ademais de en aplicacións automotivas, en produtos electrónicos como é o caso do Eco-Mobile de NEC. Aquí vos traduzo a definición de NEC do seu Eco-Mobile:

Un móbil cuxa cuberta está feita de bioplástico reforzado con fibras de kenaf. O material consiste en acedo poliláctico proveniente de millo ao que se lle engadiron fibras de kenaf e un aditivo de NEC como axentes de reforzo. O novo bioplástico ten mellores propiedades mecánicas e maior resistencia á calor que o PLA e o seu proceso de produción reduce á metade as emisións de CO2 orixinadas por un plástico convencional. É a primeira vez que se usa un material con tales credenciais medioambientais para producir a cuberta dun móbil. O Eco Eco-Mobile foi sacado ao mercado o 10 de marzo do 2006 por NTT DoCoMo baixo o nome comercial “FOMA (R) N701iECO”.

Conclusión

O kenaf, como a maioría das fibras naturais, segue mantendo un gran potencial por explotar no mundo dos materiais. O seu uso en combinación con bioplásticos podería mellorar as propiedades destes, abrindo novas aplicacións para ambos os dous materiais.

Entradas de mundomaterial relacionadas:

2009 Ano Internacional das Fibras Naturais: o Fique en Colombia

2009 Ano Internacional das Fibras Naturais

Radiador de coche en bioplástico

Outras fontes de información:

Samsung Cheil Kenaf Malaysian project

Try Out the 5 Best Kinds of Tree-Free Paper

Composites with PLA used in automotive

Presentation on kenaf and automotive applicatiosn by Toyota

Foto: photo credit: MShades

DuPont/Denso bioplastic radiator

A peza: tanque de radiador

O material: nailon

en particular: DuPont™ Zytel® 610

DuPont e os materiais renovables

Este lanzamento enmárcase enmárcase perfectamente na estratexia de DuPont para mellorar as súas credenciais medioambientais e non se trata dun movemento illado. Grazas a unha alianza con Tate & Lyle, da que xa falei aquí, DuPont comercializa varios plásticos con contido renovable e polioles, que son bloques básicos na produción química. DuPont ten un portal exclusivamente dedicado aos materiais renovables, Dupont Renewable Sourced Materials, que vos recomiendo visitar se vos apetece entrar en detalle. Para min DuPont é unha empresa bastante honesta e directa na súa comunicación e obxectivos. Un exemplo claro da súa claridade é a súa definición pública de material de orixe renovable:

DuPont™ Renewably Sourced™ Materials conteñen como mínimo o 20% en peso de ingredientes de orixe renovable

Esta pode parecer unha afirmación sinxela, non demasiado ambiciosa, pero asegúrovos que moi poucas compañías atreveríanse a publicar este número. Incluso os produtores de bioplástico que utilizan fontes renovables e petroquímicas nos seus produtos son bastante secretivos neste respecto. E DuPont dinos o seu contido mínimo, non lanza unha campaña publicitaria sobre o produto que maior contido renovable ten dentro da súa carteira. Por certo, deíxovos aquí a cartera actual de materiais de fontes naturais de DuPont, que fala por sí mesma:

• Cerenol^TM Polyols
• Susterra^TM Propanediol
• Zemea^TM Propanediol
• Hytrel® RS Thermoplastic Elastomers
• Pro-Cote® Soy Polymers Selar® VP Breathable Resins
• Sorona® EP Thermoplastic Polymers
• Sorona® Polymers

DuPont and Denso

DuPont é un forte competidor no mercado da automoción debido á súa experiencia en ciencia dos materiais. Probou a súa capacidade de innovación desenvolvendo produtos con clientes para mellorar os seus produtos. Denso Corporation, que é un provedor global de sistemas e compoñentes para o mercado do motor, colaborou con DuPont noutros proxectos. Fai algúns anos, Denso e DuPont xa traballaron xuntos nun programa que hizó e probou outro tanque de radiador. Naquela ocasión o material era nailon reforzado con fibra de vidro obtido na súa totalidade de tanques xa usados. A Society of Automotive Engineering, SAE, premiou esta iniciativa en 2005 e parece que desde aquela Denso e DuPont seguiron desenvolvendo alternativas xuntos.

Podedes ler algunha das miñas entradas sobre os materiais usados en coches, deíxovos as ligazóns embaixo. Informarédesvos de que nestes momentos o teu coche pode estar feito con plástico reciclado, bioplástico, plástico reforzado con fibras naturais… Isto é, que non será porque a industria do plástico non o esta intentando.

Entradas relacionadas

Directiva de vehículos ao final da súa vida útil ou ELV

Plásticos, fibras naturais e coches

PDO: petroquímico ou renovable

TPEs Renovables

Outras fontes de información

Denso Corporation

www.globaldenso.com

DuPont de Nemours

www.dupont.com

Interésome polos blogs porque me lembran a outras campañas de activismo que aproveitan as novas tecnoloxías para difundir a súa mensaxe e que poden chegar a ser realmente eficaces. Por exemplo, A month without plastic (Un mes sen plástico) segue un formato xornalístico de denuncia que se está a converter en habitual – o dos 30 días. Para min o maior representante sería Morgan Spurlock, protagonista do documental Super Size Me, no que come única e exclusivamente en McDonalds por un mes, sufrindo bastantes consecuencias negativas. Tamén creou unha serie, 30 Days, na que él e outros pasan un mes en situacións que lle son normalmente alleas, como vivir co salario mínimo. Os blogues que boicotean o plástico teñen en común cos documentais de Morgan Spurlock a súa capacidade para ilustrar un problema a través da propia práctica e a narración en primeira persoa. Fai un ano díxenvos que o impacto dun ou varios blogs non é igual que o da televisión ou o cine, pero agora creo que o potencial para comunicar na internet é maior.

Algúns dos blogueiros anti-plástico levan dous anos sendo activos. Agora xa hai un número considerable de blogueiros e lectores. O seguinte paso lóxico dos activistas é agruparse. Póñovos uns exemplos de grupos anti-plástico que podedes atopar en facebook, a omnipresente rede social:

Resúltados á procura No to plastic

Oi, stupid! Stop using plastic bags!

Ten thousand plastic bottles hanging on the shore

Did you know about the GIGANTIC Plastic Soup in our Oceans?

Destaco un en particular, No to plastics!?. Formado por un grupo universitario en Lancaster, anima os membros que hai que deixar o plástico durante a coresma. Conscientes dos retos de deixar de consumir plástico durante este tempo, teñen dous tipos de retos:

• Nivel 1: non ás botellas de plástico, non ás bolsas de plástico, non ao plástico de usar e tirar
• Nivel 2: non ao plástico novo de calquera tipo

Mentres preparaba esta entrada, fixen unha enquisa en linkedin, outra rede social. Nela preguntaba aos usuarios de linkedin se deixarían de comprar plástico por un mes, e dáballes tres opcións: si, non e intentaríao pero é imposible. Para os que xa sexades usuarios podedes ver os resultados/comentarios seguindo esta ligazón. Para os que non teñades acceso a linkedin, direivos que os resultados a día de hoxe son así:

Azul Si
Verde No
Amarelo intentaríao pero creo que non é posible

Vendo estes resultados e considerando o número de lectores dos blogueiros que non se deciden a levar unha dieta estricta de non-plástico, resulta comprensible a decisión do grupo No to plastics!? de establecer dous niveis de dificultade, porque aínda que a idea non desagrada a moita xente, parécelles bastante difícil de conseguir. Para axudar aos indecisos, a comunidade plástico anti-plástico ofrece non só consellos, se non talleres, recomendacións sobre produtos sen plástico e ata listaxes de produtos libres de plástico, como o que podedes atopar en Leave Only Footprints:

http://plasticisrubbish.wordpress.com/a-z-plastic-free

Sen embargo, non todo o mundo esta de acordo en que todo o plástico debe ser boicoteado. Na industria do plástico a diferenza é moi clara entre os diferentes materiais que se engloban baixo esta etiqueta, entre os plásticos durables e os de usar e tirar. Por iso o boicot indiscriminado cara a todo tipo de plásticos non é compartido por que o producen, transfórmano ou véndeno. Alex Treharne, Presidente & Director Executivo de Tupperware Japan, argumenta así en contra de boicotear todo o plástico:

1. Cada ano comido por valor de miles de millóns de dólares malgástase porque non se almacenou axeitadamente nos fogares. En Xapón case o 10% de toda a comida se desperdicia nos fogares. O uso efectivo de recipientes de plástico mantén a comida durante máis tempo, aforrando diñeiro e reducindo a comida desperdiciada.
2. Usando recipientes de plástico evítase o uso de envoltorios, film plástico ou papel de aluminio para almacenaxe
3. Os recipientes de plástico de calidade poden durar unha vida – pode que custen máis que os baratos pero ao final xeran menos basura e aforran diñeiro
4. Se reorientamos o noso estilo de vida cara a unha maior cantidade de cociña feita na casa, usando recipientes de plástico para manter a comida fresca, cortariamos o consumo de comida preparada, que utiliza unha gran cantidade de plástico que se tira, xeralmente con parte da comida

Alex tamén nos explica como a diferenza está moitas veces non no material, senon no uso que lle damos:

En Xapón, recíclanse menos do 20% das botellas do PET. Eu persoalmente levo meses sen comprar unha botella de plástico PET – no seu lugar encho un vaso de plástico de boa calidade cunha tapa. Calculo que lle aforro arredor dunhas 25 botellas do PET ao medio ambiente cada mes, e iso é contando só as que non se reciclan. A reciclaxe tamén ten un impacto no medio ambiente, así como a produción de auga embotellada no PET. Lin que se necesitan 5 litros de auga para producir un litro de auga embotellada!? Como en tantos outros temas relacionados co medio ambiente e o estilo de vida, os esforzos dunha persoa poden ser pequenos pero se todos contribuísemos, poderiamos facer unha gran diferenza.

Tupperware comercializa recipientes de plástico para a conservación de comida desde 1946 e o seu fundador Earl S Tupper foi clave na introdución do plástico nas nosas vidas. A clave do seu temperán éxito puido ser a invención non só do recipiente se non tamén dunha tapa hermética, tamén fabricada con polímero. Tupperware sufriu ataques directos dos blogueros plástico anti-plástico, quizais porque é unha das poucas marcas recoñecidas por nome. Por exemplo, Beth Terry, de My plastic-free life contábanos nesta entrada como cambiou o seu tupperware por uns contenedores en aceiro inoxidable.

Eu persoalmente fai moito que uso carriño da compra e bolsas de algodón, que non compro auga embotellada e poucas veces tomei un café nunha cunca de usar e tirar. Tamén hai que dicir que procuro reducir o meu consumo en xeral, non centrandome no plástico, material ao que lle teño moito cariño. Intento usar menos papel, gastar menos auga, desperdiciar menos comida e en xeral necesitar menos cousas materiais. E hoxe vou romper unha lanza en favor do plástico, un material que nos permitiu reducir o gasto enerxético necesario para producir coches, recipientes, teléfonos, avións e ordenadores. Grazas ao plástico conseguiremos que a enerxía solar se volva barata, que os coches eléctricos funcionen e avances que nin tan sequera podemos imaxinar. Ao querer equiparalo ao combustible só porque provén na súa maioría do petróleo tampouco me parece un argumento definitivo, porque creo que os problemas que temos co petróleo están relacionado co noso consumo enerxético, non material. Os blogueiros plástico anti-plástico si teñen razón en criticar o uso masivo e desproporcionado, o problema que temos á hora de xestionar os nosos residuos e como será moito máis fácil se non consumiesemos tanto. Pero o culpable desde o meu punto de vista non é o plástico, senón nós.

Ligazóns interesantes:

Deixar o plástico durante a cuaresma:

http://sites.google.com/a/notoplastic.org.uk/notoplastic/Home

Enquisa en linkedin:

http://polls.linkedin.com/poll-results/22188/mliju

A month without plastic:

http://www.bbc.co.uk/blogs/monthwithoutplastic/

Morgan Spurlock na Wikipedia:

http://es.wikipedia.org/wiki/Morgan_Spurlock

Super Size Me:

http://es.wikipedia.org/wiki/Super_Size_Me

30 days project:

http://www.fxnetworks.com/shows/originals/30days/

Facebook Groups:

Search results for No to plastic:

http://www.facebook.com/s.php?q=no+to+plastic&n=-1&k=200000010&sf=r&init=q&sid=0

No to plastics!?:

http://www.facebook.com/group.php?sid=0&gid=49386054394

Oi, stupid! Stop using plastic bags!

http://www.facebook.com/group.php?sid=fb4fb310ab502bcb59d5a4da3141492e&gid=8654173431

Ten thousand plastic bottles hanging on the shore:

http://www.facebook.com/group.php?sid=fb4fb310ab502bcb59d5a4da3141492e&gid=7247388277

Did you know about the GIGANTIC Plastic Soup in our Oceans?:

http://www.facebook.com/group.php?sid=fb4fb310ab502bcb59d5a4da3141492e&gid=31249608549

Foto 1: photo credit: spakattacks

O plástico é fundamental nos coches de hoxe en día, utilízase por todas partes. Invítovos a intentar adiviñar que partes do voso coche son de plástico, ademais das obvias. Non é doado, xa que sobre o 20% dun coche actual é plástico, e algunhas pezas están bastantes agochadas. As vantaxes que ofrece o plástico son baixo peso, baixo custe, facilidade de produción en masa. De feito, é en parte grazas aos plásticos que o coche medio gasta menos gasolina, porque simplemente pesa menos que os de fai 20 anos.

O plástico empezou a usarse no interior dos coches, no salpicadero, a escuma dos asentos, ou o volante. Hoxe en día resulta difícil dicir que partes do interior non son plásticas. Ademais úsanse no motor, para diminuír o ruído ou conducir fluídos varios, son fundamentais en sistemas de control e seguridade. Espero escribir algunha entrada máis sobre os materiais nos coches, como innovacións en pneumáticos ou como o polipropileno chegou a dominar o interior dos nosos coches. Polo de agora, deíxovos cun exemplo da capacidade de innovación silenciosa – porque os usuarios non a notan nin inflúe na súa compra – desta industria, que me resulta fascinante.

Fibras naturais!?

Fai non moito fixen un traballo de consultoría relacionado co uso de materiais renovables como recheo ou reforzo do plástico. Por exemplo, o serrín mestúrase con PVC ou poliolefinas para crear a madeira plástica, ou wood plastic composites, WPC. A fibra natural que máis se utiliza en Europa como compoñente de materiais compostos ou composites é o liño. A produción europea de liño viuse drasticamente reducida tralo movemento da produción téxtil a países asiáticos ou de Europa do Leste. No entanto, o coñecemento sobre o liño aínda se mantén, con algunhas empresas aínda activas grazas á alta calidade dos seus produtos.

liño

Este saber facer estáse a utilizar para obter fibras de liño de alta calidade (longas, resistentes, con tratamentos específicos), perfectas para o seu uso con termoplásticos. Estes composites son usados na súa maioría no sector da automoción, onde se usan para fabricar pezas grandes como paneis de portas. Substitúen aos termoplásticos ou a composites de fibras de vidro. Fronte a ambos os dous ofrecen vantaxes:

• A fibra do liño é máis barata e segura de manexar que a do vidro
• A peza construida con composite de liño ten un prezo similar á feita so con termoplástico
• É máis seguro que o termoplástico, xa que en caso de choque a peza en composite non se rompe en anacos que puidan cortar, xa que as fibras manteñen mellor a estrutura
• Reemplázase parte do material proveniente do petróleo por outro rápidamente renovable e de produción europea, é dicir, sustentable.

En xeral os composites de fibras naturais e termoplásticos manufactúranse mediante termoconformado. Para iso úsase unha estrutura de sandwich, onde unha capa de liño sen tecer sería a mortadela e o pan o termoplástico. Mediante a aplicación de calor dáselle forma á peza, ao mesmo tempo que os dous compoñentes, plástico e liño, se unen entre si. Algúns dos provedores para o mercado da automoción que ofrecen este tipo de material son Röchling Automotive ou Lear Corporation.

Case 1 de cada 5 coches producidos en Europa ten unha porta deste material, pero serías capaz de dicir se o teu coche ten unha? A pesar de que os produtores de automóbiles nos bombardean ultimamente coa súa preocupación polo medio ambiente, o cambio nos materiais usados para producir un coche non adoita ser parte das súas campañas. Os composites de fibras naturais gañaron o seu lugar no mercado grazas á súa excelente relación calidade-prezo, as melloras que supón fronte a outros materiais e o tesón dos produtores de liño por sobrevivir sen o mercado téxtil.

Introducción

Algúns quizais lembredes unha entrada que escribi sobre blogues boicoteando o plástico. Desde que a escribín subscribinme a algúns deles con RSS e sígoos habitualmente, en especial gústame fixarme en que obxectos de plástico son os máis odiados. Probablemente en primeiro lugar nunha lista dos máis odiados se atoparían as bolsas de plástico, pero seguíndoas de cerca encóntranse as botellas. Hai varios aspectos que converxen nas botellas de plástico, en particular as de auga, facendo delas un branco perfecto para activistas e sendo unha fonte de preocupación para a poboación en xeral. Para empezar, vexamos de que están feitas as botellas.

Plásticos comunmente usados nas botellas

A maior parte das botellas de plástico que conteñen bebidas están feitas do PET, ou tereftalato de polietileno. O PET é un dos plásticos máis usados, en 2006 consumíronse 3,5 millóns de toneladas só en Europa Occidental. Aínda que o PET úsase noutras aplicacións ademais de botellas, a embalaxe e / ou os envases seguen sendo o seu terreo. É resistente, transparente e non se rompe facilmente.

Tamén existen botellas feitas de HDPE (polietileno de alta densidade) pero adoitan ser para outras cousas que non son bebidas, como produtos cosméticos. Algunhas aplicacións especialmente esixentes, como as botellas de dispensadores de auga ou os biberóns están feitos normalmente de policarbonato, PC. A seguridade do duro e transparente PC foi posta en cuestión varias veces, xa para fabricalo utilízase bisfenol A, unha molécula que pode confundirse co estróxeno, hormona feminina. Podedes informarvos da posición da Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria, ou EFSA nas súas siglas en inglés, con respecto ao bisfenol aquí (EN)

Materiais de substitución

Aínda que o PET é dominante, un mercado tan grande segue tendo sitio para alternativas. Se un material que substituíse o PET conseguise facerse tan só co 0,1% da súa cota de mercado, isto representaría sobre unhas 3.500 toneladas, unha cantidade en absoluto desprezable. O maior competidor nestes momentos parece ser o acedo poliláctico, PLA. Os bioplásticos enfrontáronse durante anos á falta de aplicacións desenvoltas. Existen algúns produtos en que se estableceron xa, como as bandexas transparentes e ríxidas no caso do PLA. As oportunidades ofrecidas polo mercado das botellas non foron desdeñadas por  NatureWorks, o maior e ata o momento único produtor de PLA. NatureWorks amosou grande interese en desenvolver formulacións que permitan crear botellas de PLA, así como en promover o deseño de botellas que se axusten ás propiedades do PLA. Algunhas das compañías que estiveron involucradas neste proceso son:

• Primo Water, Estados Unidos
• Husky – desenvolveu equipo de produción
• SIG Corpoplast – desenvolveu equipo de producción

Opcións de fin de vida

Reciclar botellas de plástico non supón un reto tecnolóxico. Sabemos como facero, de feito se se recollen e separan, reciclar botellas de plástico é bastante doado. Desgrazadamente a falta de sistemas de recollida, canda o limitado dos mercados para o plástico reciclado, fan que as porcentaxes de reciclaxe sexan bastantes baixos. Así que é bastante posible que a botella de plástico que usas, e que separas do teu lixo orgánico, acabe ao final no vertedeiro ou na incineradora. As botellas de PLA poderían ser compostables, falando de maneira hipotética, claro.

Alternativas reutilizables

Para os que esteades animados a facer algún cambio e reducir o voso consumo de usar e tirar, quizais vos apeteza dar unha volta por estas páxinas. Estas botellas de aluminio e esmalte melloraron moito, e desde logo non teñen nada que ver con aquelas que usaba eu cando ía de acampada.

My Sigg

Klean Kanteen

Pregunta aberta en LinkedIN:

Como xa fixen na preparación doutras entradas, antes de escribir esta fixen unha pregunta aberta en LinkedIn, para tomarlle o pulso á opinión de profesionais de varios sectores. Podedes consultar as respostas seguindo a ligazón (en inglés):

LinkedIn open question: What is the future of bottled water?

Tamén podedes contestar á miña enquisa do mes, relacionada co tema da auga (columna da dereita)

photo credit 1: bbaunach

photo credit 2: rpongsaj

Mentres buscaba información xeral sobre as bicicletas, encontreime esta grande imaxe en wikipedia. Grazas a ela non teño que explicarvos as diferentes partes da bicicleta moderna. Se queredes ver máis imaxes de bicicletas, podedes seguir esta ligazón de wikimedia commons

Fonte: wikipedia

materiais

Hai moitas opcións abertas para os deseñadores e fabricantes de bicicletas. James Thomas, autor de Bicycle design dinos a súa opinión sobre os materiais utilizados na actualidade:

Como nos explica James, os criterios para escoller un material son tanto seu o prezo como o tipo de uso que se lle vai a dar á bicicleta (transporte urbano, montaña, velocidade, saltos, etc). Para decidir o material usado no cadro da bicicleta ten que terse en conta que a densidade debe ser razoablemente baixa, para que non resulte moi pesada. O cadro é o soporte estrutural da bicicleta, así que o material co que se constrúe debe ser forte e resistir unha vida dura. O material máis usado é o aceiro, sobre o que nos dá máis detalles Peter Gale, deseñador industrial en EM:

o aceiro tubular ao carbono de toda a vida, soldado e bañado. As partes de aceiro que non foron bañadas son de inoxidable 304, porque pode soldarse, ou 410 para troqueladas. Outros aceiros úsanse na cadea, os freos e os rodamentos. O corpo da bicicleta faise mediante extrusión, cúrtase, sóldase, somérxese, limpa, pinta e cociña. - Peter Gale, enxeñeiro de proxectos de EM

Outros metais utilizados na construción do marco son o aluminio ou o titanio, aínda que este é máis caro. Os composites de varios tipos tamén foron explorados, xa que con eles pode obterse lixeireza e rixidez. O seu uso é limitado e xeralmente caro. Algúns dos que xa foron utilizados son os de matriz cerámica, que tamén se usan en aviación, con fibra de carbono e incluso combinando fibras de carbono con fibras de liño.

A bicicleta que eu considero máis renovable é a de bambú, que xa mentei anteriormente. O proxecto Bamboobike pretende avaliar a viabilidade de utilizar bicicletas de bambú como forma de transporte de mercadorías en África. Se credes que non é posible, volvede a pensar por que un dos primeiros vehículos de dúas rodas, a Dandy Horse (1820), estaba feita de madeira de cerdeira e de coníferas. O bambú é forte, pero tamén lixeiro xa que é oco.

dandy horse. Source: wikipedia. Author: Gun Powder Ma

novas tecnoloxías

Hai tantas cousas interesantes acerca das bicicletas, que tiña que escribir este artigo. Pásame o mesmo con outros obxectos sobre os que quixese escribir, como avións, barcos ou coches conceptuais, pero teño que ir un a un. Os materiais que mencionei ata agora son grandes exemplos de como poden os materiais substituírse entre si nun mesmo produto. Pero as bicicletas poden inspirarnos polas tecnoloxías usadas nelas, incluso sen ter en conta o material usado. Por exemplo, Velorution, un blogue británico adicado ao ciclismo, destaca a importancia dos marcos dunha soa peza. James Thomas xa comentaba a importancia dos novos métodos de procesamento, como o moldeado con auga, á hora de mellorar o rendimento. Jody Wilson, Acudyn Inc, escolle os seguintes sistemas como os máis interesantes:

• freos hidráulicos
• sistemas eléctricos
• amortiguadores, freos e rodas rexenerativos
• rodamentos magnéticos
• amortiguadores magnéticos (para axustar eléctricamente)
• cambio de marchas electrónico ou automático
• Rodas de eixo conducido (no canto de con cadea)

Austin Brown, con quen tiven un interesante intercambio de ideas antes de facer esta entrada, engadiu isto ao tema das novas tendencias en bicicletas (Austin, sinto non poder incluír nada sobre a decoración das bicicletas, pero quédome coa idea):

As rodas sen buxes, as transmisións continuas variables ou automáticas e as bicicletas eléctricas son bastante intrigantes. Tamén había un vehículo de tres rodas no mercado (xa sei que non é unha bicicleta) pero o sistema de propulsión funcionaba se o que o levaba daba patadas, algo así coma se estivese patinando sobre xeo. Tamén vin recentemente unha entrada sobre unha bicicleta en Xapón que se autoequilibra.

ligazón:
bicicleta pregable

bicicleta autoequilibrada

Bicicleta urbana cúbica

proxectos innovadores

Tag Wheels e DuPont

A maioría das rodas teñen neumáticos feitos de goma, coa llanta de aceiro chapado. TAG Wheels (TAG ven das siglas en inglés: Xeometría técnicamente avanzada) fabrica rodas dunha peza con composites. E cando digo unha peza, dígoo de verdade, porque non foron cortadas e pegadas. Para fabricaras utilizouse un método chamado Moldeado de núcleo perdido. A súa fabricación empeza dandolle forma a un molde dun metal cun punto de fusión baixo. A este molde engádeselle por riba outro cun composite de matriz de termoplástico. O primeiro molde, ou núcleo, derrétese e desbótase, deixando a roda composite oca. Esta tecnoloxía permítelle a TAG Wheels deseñar xeometrías complexas, con diferentes espesores ao longo da roda.

TAG Wheels utiliza Zytel 8018, de DuPont, para moldear as súas rodas FRX5. Zytel 8018 é nailon reforzado con 14% de fibra de vidro e ten unha excelente resistencia ao impacto. DuPont comercializa infinidade de materiais, pero sen dúbida o nilon (ou poliamidas) é unha das partes máis importantes. Podedes ver máis aplicacións de DuPont en equipo deportivo neste artigo de Omnexus (pode que necesitedes rexistrarvos).

Se queredes ver o resistentes que son estas rodas, ollade este vídeo que encontrei en YouTube (hai máis, só tedes que buscar Tag Wheels). Eu non son unha experta, pero para min que un golpe deste estilo dobraría a llanta de calquera roda normal:

Bicicleta de liño de Museeuw

Si, bicicleta de liño. Quizais vos sorprenda, pero o liño, ou máis ben a súa fibra, utilízase como reforzo en plásticos. Johan Museeuw, gañador de 11 copas do mundo de ciclismo, fundou unha compañía que se chama Museeuw Bike. Colabora con IPA Composites Belgium (deseño) e Billato Linea Telai (fabricación) na produción dunhas bicicletas bastantes especiais. O material usado no marco é unha combinación de fibras de carbono e de liño. Canto máis longas sexan as fibras de liño, maior resistencia terá o composite resultante. Se queredes ler como foi unha proba en estrada das bicicletas Museeuw, seguide esta ligazón (EN).

A produción de liño en Europa minguou terriblemente, debido en boa parte a que a maior parte dos nosos artigos téxtiles son fabricados en Asia. É por iso que o uso de fibras de liño en composites podería supor unha gran oportunidade para devolverlle algo de valor a este minguante mercado. Na actualidade o seu uso é moi común en coches, por exemplo nos paneis das portas. As fibras de liño utilízanse nunha estrutura sandwich, que se fai por termoformado. Para que vos fagades unha idea, o liño sería o xamón e o pan sería PP. Grazas á introdución de fibras de liño nos paneis das portas, están romperían como o cristal dun coche en vez de formar arestas perigosas e cortantes. E é máis barato tamén. Outras vantaxes de utilizar fibra de liño son:

• non supoñen ningún risco para a saúde. A fibra de vidro require condicións especiais para o seu manexo.
• recurso sustentable, renovable e natural
• xa existe o coñecemento necesario para procesar a fibra

Conclusión

A conclusión evidente de hoxe é que teño que andar máis en bici – e probablemente tamén vós. Pero non esquezamos tampouco os materiais tan variados e sorprendentes cos que se fabrican obxectos tan cotiás como as bicicletas.