As bolsas máis utilizadas son de polietileno de baixa densidade, un material derivado do petróleo e que non é compostable. Pode reciclarse, pero con grandes dificultades e pouco rendemento económico, polo que non adoita facerse. Isto leva a que as bolsas acaben, no mellor dos casos, nunha incineradora ou nun vertedoiro. No peor dos casos, acaban sendo tiradas no campo ou na auga, contaminando o medio ambente e ocasionando problemas á fauna.

Calquera que vaia ao supermercado deuse conta de que nos últimos anos empezaron a aparecer alternativas ás bolsas tradicionais. Bolsas de fécula de pataca, de plástico reciclado, de papel, de algodón reutilizables e a miña opción favorita: o tradicional carriño da compra. Se vos facedes unha lea con todas as palabras que describen as alternativas (biodegradable, compostable, renovable, sustentable…), podedes consultar a miña entrada Terminoloxía dos bioplásticos, onde dou descricións detalladas. Ante semellante oferta, a decisión pode ser algo complicada para o consumidor responsable. E a verdade, os expertos tamén discuten sobre iso, porque todas teñen vantaxes e desvantaxes.

As opcións

As alternativas ás bolsas de plástico tradicionais adoitan ofrecer vantaxes con respecto a algún destes factores: sustentabilidade da materia prima, compostabilidade da bolsa ao final da súa vida útil ou capacidade de reutilización. Algunhas das opcións máis comúns hoxe en día son:

Medidas en contra das bolsas de plástico

Dado o seu impacto no medioambente, nos últimos anos leváronse a cabo medidas, tanto públicas como privadas, co obxectivo de reducir o seu uso. Desde a prohibición directa de bolsas non biodegradables até a promoción doutras alternativas, pasando polo cobro dunha taxa polo seu uso, o impacto final de todas elas será visto nuns anos. Déixovos algúns exemplos das diferentes iniciativas contra as bolsas de plástico, aínda que xa existen moitos máis.

Prohibicións

• Delhi, India: Todas as bolsas de plástico non biodegradables foron prohibidas polas autoridades. O castigo: unha multa de máis de 1000 libras ou mesmo penas de prisión.
• Italia: O goberno italiano anunciou o 23 de decembro de 2010 a prohibición das bolsas de plástico, que será efectiva o 1 de xaneiro de 2011. Os comerciantes poderán acabar as que teñen en stock, pero non repolas.

Iniciativas privadas

• Marks & Spencer: En 2008 empezou a cobrar 5 peniques polas bolsas de plástico nas súas tendas do Reino Unido. Con iso eliminar ao redor de 280 millóns de bolsas.
• Carrefour: Eliminou as bolsas de plástico de usar e tirar nos seus supermercados en España. Os clientes deben agora levalas de casa ou comprar bolsas reutilizables.
• Modbury, Reino Unido: Os 43 comerciantes deste pequeno pobo decidiron deixar de ofrecer bolsas de plástico aos seus clientes. Algúns optaron polas bolsas de algodón, outros por papel a base de fécula.

Cobrando

• Irlanda: En marzo do 2002 empezouse a cobrar 15 céntimos por bolsa de plástico non reutilizable. O consumo per cápita caeu un 90%, pasando de 328 bolsas ao ano a 21. A taxa non exclúe as bolsas biodegradables, pero se as reutilizables. Considerada un éxito polo seu rápido impacto no consumo, a taxa irlandesa é mencionada habitualmente como un exemplo a seguir. Con todo, a Asociación europea de produtores de plástico lembra que mentres caía o consumo de bolsas tradicionais, o de bolsas de lixo subiu máis dun 70%.
• Washington DC: En xaneiro de 2010 impúxose unha taxa de 5 céntimos para as bolsas de plástico e de papel. O diñeiro recadado utilizarase na limpeza do río Anacostia. Outras cidades estadounidenses han tentado impor unha taxa parecida, pero devanditos intentos foron bloqueados.

Bolsas si ou non

Existen argumentos a favor e en contra das bolsas de plástico. Por unha banda a súa utilidade é innegable. Os esforzos feitos pola industria reduciron o seu espesor e as bolsas que se utilizan hoxe en día son moito máis lixeiras que as que usabamos hai 15 anos. Tamén se defende que de pouco serve deixar de usar bolsas de plástico se a embalaxe da comida segue sendo omnipresente, redundante e en moitos casos imposible de reciclar. Por outra banda o seu uso masivo e a falta de criterio de demasiados consumidores á hora de desfacerse delas fai que se converteron nun problema para o medioambente. Un que non resulta tan complicado de liquidar, cun pequeno esforzo por parte de todos. Se sodes dos que empezastes a usar alternativas reutilizables, o meu parabén. Pero non esquezades que a tendencia da sociedade de consumo é reducir a vida útil de todo o que compramos para que sigamos consumindo, algo que xa afecta a produtos electrónicos como os móbiles, os computadores ou os xoguetes dos nenos. A clave ao final sempre será reducir o noso consumo, reutilizar ao máximo o que xa temos e desfacernos de maneira responsable do noso lixo.

photo credit: massimob(ian)chi

Creative Commons License photo credit: Krassy Can Do It

Encántanme as bombillas, sigo pensando en facer un post sobre os materiais que se utilizan nas novas bombillas, sobre todo as de Philips, probablemente o maior produtor de bombillas do mundo. Algunhas das tecnoloxías usadas para substituír as bombillas incandescentes son os fluorescentes, o sodio, LED, halóxenas, laser, de descarga de alta densidade, etc. Para ver o importante que foron os materiais no desenvolvemento da bombilla incandescente, que nos abandona rapidamente, recoméndovos que visitedes esta ligazón  The history of the incandescent bulblight. Non hai que esquecer que a primeira bombilla foi inventada en 1809, é xusto que tras douscentos anos as xubilemos

Note: There is a poll embedded within this post, please visit the site to participate in this post's poll.

E iso parece ser o que os resultados da enquisa cóntannos. Unha vez máis, os datos non deben ser moi representativos, pero son un bo punto de inicio para unha discusión. Pero volvendo ao tema, parece que a maioría de nós estamos xa vivindo só con bombillas de baixo consumo, así que a que nos regalará o goberno español gardarémola de recambio. Quizais o máis sorprendente é que ninguén dixo ter só incandescentes na súa casa… será que non hai ou que lles deu vergoña votar???

A miña seguinte enquisa é sobre un tema de que xa falei, o boicot ao plástico derivado de petróleo – si, parece que agora xa hai que aclaralo, porque xa hai moitos tipos de plástico. En fin, a miña pregunta lanzada ao vento é: deixarías de usar plástico durante un mes? Se me queredes ir contando as vosas razóns, podedes deixalas como comentarios aquí.

Note: There is a poll embedded within this post, please visit the site to participate in this post's poll.

Podedes votar aquí ou na esquina superior dereita do blogue. Aproveito para anunciar que me desfixen do incordio dos anuncios.

source: www.freefoto.com

Xa falei da directiva RAEE, relacionada cos residuos de equipo eléctrico e electrónico na miña entrada do 6 de agosto. Hoxe discutirei outra directiva relacionada con residuos, a que trata dos vehículos, directiva 2000/53/EC, amén chamada a directiva ELV, polas súas siglas en inglés (End of life vehicles). Como a directiva RAEE, a directiva ELV promove a redución de residuos en orixe, fixos obxectivos de recuperación e reciclaxe que aumentan progresivamente e fai responsables aos produtores de vehículos. Os obxectivos fixados na directiva son como seguen:

• 2006: 85% en peso debe ser reempregado ou recuperado e polo menos 80% reempregado ou reciclado
• 2015: 95% en peso debe ser reempregado ou recuperado e polo menos 85% reempregado ou reciclado.

Estas altas porcentaxes non foron escollidas aleatoriamente. Antes da introdución da directiva, un 75% do peso dun coche xa era reciclado, xa que o contido en metal supera o 80%. Esta porcentaxe diminúe nos últimos modelos, a medida que máis plásticos son usados. Como a directiva aumenta a porcentaxe en peso que debe ser reciclado, forza aos recicladores a recuperar outros materiais, ademais do metal.

A directiva ELV, ou directiva 2000/53/EC, é parecida en formulación á directiva RAEE, xa que toca case todos os aspectos da vida útil dun coche, canda á súa eliminación. Unha vez máis, a responsabilidade dos refugallos é dos produtores de coches, e é a súa obriga tomar os pasos necesarios para reducir a produción de residuos e financiar os sistemas de recollida e tratamento. Para iso deben reducir o uso de substancias perigosas e desde 2003 os vehículos non poden conter mercurio, cromo hexavalente, cadmio ou chumbo. A reciclaxe ha de ser considerada polos produtores desde o deseño, xa que a directiva di que o desmantelamento, reutilización, recuperación e o reciclado deben ser facilitados polos produtores. Isto é, calquera cousa menos que acabe no vertedeiro – legal ou ilegal.

Antes de reciclar un coche hai que extraer calquera substancia que poida ser nociva para a saúde, para que poida ser tratada separadamente. Os produtores de coche deben prover aos recicladores coas instrucións necesarias para facelo. As operacións de descontaminación de vehículos ao final da súa vida útil, tal e como se recollen na directiva, son as seguintes:

• retirada de baterías e depósitos de gas licuado
• retirada ou neutralización de compoñentes potencialmente explosivos (por exemplo, airbags)
• retirada, así como recollida e almaceamento por separado, de combustibles, aceite de motor, aceite de transmisión, aceite da caixa de cambios, aceite hidráulico, líquido refrixerante, anticonxelante, líquido de freos, fluído dos aparatos de aire acondicionado e calquera outro fluído que conteñan os vehículos ao final da súa vida útil a menos que sexa necesario para a reutilización dos compoñentes de que se trate
• retirada, sempre que sexa viable, de todos os compoñentes nos que se determinase un contido en mercurio

Ata agora o vehículo triturábase tras estas operacións. Pero a directiva ELV vai máis alá e propón unha serie de tratamentos para facilitar o reciclado doutros compoñentes e materiais.

• retirada de catalizadores
• retirada de los elementos metálicos que conteñan cobre, aluminio e magnesio
• retirada de neumáticos e compoñentes plásticos de gran tamaño (por exemplo, parachoques, salpicadeiros, depósitos de fluídos, etc.)
• retirada de vidro

Os plásticos e compoñentes de metal que conteñan cobre, aluminio e magnesio poden ser retirados durante o proceso de trituración ou fragmentación. Neses casos pódese evitar a retirada das partes, que é sempre a etapa da reciclaxe que máis tempo leva e polo tanto a máis custosa. A reciclaxe de plásticos éstáse volvendo máis rendible, xa que os novos coches teñen pezas plásticas de maior tamaño, que son recuperadas con facilidade, obtendo máis peso con menos esforzo. O sector da automoción representa un 8% do mercado do plástico en Europa, é dicir, case 4 millóns de toneladas no 2006, segundo PlasticsEurope. Porén, só un 10% do plástico nos coches era reciclado nese mesmo ano. Esta porcentaxe, xa baixa de por si, vólvese máis sangrante se temos en conta que os coches son un dos poucos residuos que xa contan cunha infraestrutura de recolleita selectiva en funcionamento desde hai anos.

Calquera relacionado coa reciclaxe sabe que encontrar un mercado para os materiais reciclados pode ser a parte máis difícil do negocio. Esta é a razón principal, xunto a problemas técnicos solucionables, pola que se recicla pouco plástico. Haberá máis reciclaxe cando se volva realmente rendible, estou segura. Por esta razón a directiva pide aos produtores que aumenten as cantidades de materiais reciclados nos seus vehículos, para crear unha demanda no mercado.

Encantaríame contar coa opinión de aqueles de vós que reciclades coches, para ter información de primeira man sobre o negocio. Mentres tanto, botádelle unha boa ollada ao voso coche e decatarédesvos de que hai moitas cousas nel que xa non son de metal (nin no motor!)

Síenteste perdido respecto do estatus legal do teu lixo? Creme, non estás so. A Unión Europea ten moitas directivas que lexislan o tema dos residuos. Así presenta a UE o tema dos residuos na súa páxina web, http://europa.eu:

Cada ano prodúcense case dous mil millóns de toneladas de residuos nos Estados membros, incluídos residuos especialmente perigosos, e esta cifra non deixa de aumentar. A almacenaxe destes residuos non é unha solución sostible e a súa destrución non resulta satisfactoria debido aos refugallos que se producen como derivados e aos residuos moi concentrados e contaminantes. A mellor solución segue a ser previr a produción de residuos e en reintroducirlos no ciclo de produción mediante o reciclado dos seus compoñentes cando existan solucións sostibles desde os puntos de vista ecolóxico e económico.

Se estades interesados en residuos e lexislación europea, esta é a ligazón pola que deberías empezar: Europa – Xestión dos residuos. A nai de todas as directivas sobre residuos, a que senta as bases legais para as demais, é a directiva 2006/12/CE. Para os que non estedes familiarizados coas directivas, os primeros números corresponden ao ano en que se aprobaron (2006) neste caso. As siglas CE significan que foron aprobadas pola Comisión Europea. Se as siglas son CEE o órgano que as aprobou foi o Consello. Atopar o texto dunha directiva una vez se ten o nome é relativamente fácil. Eu búscoas con google, introducindo o nome, e nunca falla.

A directiva 2006/12/CE busca reducir a cantidade de residuos producidos en Europa. Entre os seus obxectivos tamén se encontran promover a reciclaxe e reducir a cantidade de lixo que acaba en vertedoiros. O termo medio entre a reciclaxe e o vertedeiro parece ser a incineración con recuperación de enerxía, que é máis barato que reciclar e menos daniño para o medio ambiente que a vertedura. Non se obtén ningún material da incineración, obviamente, así que non limita o noso consumo de materias primas, como fai a reciclaxe.

Todos os residuos poden ser clasificados en catro categorías, que son rexidas por directivas diferentes:

• Residuos perigosos: directiva 91/689/CEE
• Residuos xerados pola actividade humana (encántame o escolleron para este, realmente reduce as posibilidades), que inclúe residuos de minaría, desmantelamento de barcos, dióxido de titanio, lodos, etc
• Residuos e substancias radioactivas
• Residuos xerados polos bens de consumo

Aínda que todas as categorías son interesantes, voume a centrar un pouco na de residuos xerados polos bens de consumo, que son os máis xerais. Estes divídense nas seguintes categorías:

• envases: directiva 2004/12/CE
• PCBs e PCTs: directiva 96/59/CE
• Pilas e acumuladores: directiva 2006/66/CE
• aceite: directiva 75/439/CEE
• vehículos: directiva 2000/53/CE
• aparatos eléctricos e electrónicos, AEE: directiva 2002/96/CE

Os PCB e PCT necesitan unha directiva especial, xa que representan un perigo para a saúde e o medio ambiente. Foron utilizados masivamente como refrixerantes en neveiras e agora acumúlanse nos nosos vertedoiros mentres intentamos desfacernos deles de xeito seguro, o cal supuxo un reto tecnolóxico. A directiva 96/59/CE dá directrices de cómo deben recollerse, almacenarse e finalmente desbotarse estas sustancias.

De forma semellante, a Comisión europea fixou porcentaxes máximos para o contido de mercurio ou cadmio nas pilas e acumuladores na directiva 2006/66/CE, ao tempo que promovía a reciclaxe e eliminación segura dos que xa se encontran no mercado. Outros grupos especiais de residuos son os aceites, rexidos pola directiva 75/439/CEE.

Se queredes saber máis sobre a directiva RAEE, sobre residuos de aparellos electrónicos e eléctricos, anímovos a consultar o meu post sobre ela e a súa relación con RoHS e REACH. Sobre as directivas relacionadas cos envases e os coches espero poder escribir pronto en detalle, xa que afectan directamente ao plástico.

Xerga moi importante

Para entender os requirimentos das directivas de residuos en xeral, hai que coñecer o argot, o que significan os termos máis importantes, así que aí vai esta lista:

recollida

Calquera tipo de residuo debe ser recollido separadamente doutro e almacenado de maneira segura ata que sexa tratado. Por toda europa creáronse sistemas de recollida para as cousas máis diversas, desde pilas ata coches. Recoller e almacenar residuos é de por si un negocio hoxe en día. As novas directivas fan responsables aos produtores da recollida, que teñen que organizar e pagar (en moitos casos subcontratados, claro).

reutilización

Un produto ou algunha das súas partes é reusado sen tratamento químico ou físico. Esta é sen dúbida a mellor opción, pero resulta difícil hoxe en día saber que cantidade dos nosos residuos é reempregada antes de ser descartada definitivamente. As iniciativas privadas ou particulares son as máis exitosas á hora de promover a reutilización, como é o caso de proxectos que envían móbiles ou ordenadores a países en vías de desenvolvemento, dandolles unha vida nova.

reciclaxe

Unha gran variedade de materiais pode ser recuperada dos nosos residuos e mediante un tratamento físico ou químico, voltar ser usados na cadea de produción. A forma máis común de reciclaxe é a física, en que non existe un tratamento químico. Existen moitas discusións a nivel europeo para decidir se a reciclaxe química dos plásticos, polo que os plásticos se transforman de novo en monómeros que poden ser usados para producir plásticos de novo, é ou non reciclaxe. Cando a Unión europea fixa un obxectivo de reciclaxe, normalmente unha porcentaxe mínima de peso que debe ser reciclado para unha categoría, inclúese nel a reciclaxe e a reutilización, xa que esta segue a ser a mellor opción.

Incineración con recuperación de enerxía

Os residuos que non son reciclados ou reempregados so poden acabar en dous sitios, ou vértense ou quéimanse. Se os residuos van ser queimados, polo menos recuperemos algo deles, é dicir, enerxía. A vantaxe deste método é obvia: é barato. Non hai necesidade de separar os residuos e a tecnoloxía para facer os incineradores seguros xa existe, aínda que non sempre sexa utilizada. En contra, pois que non se recupera ningún material, polo que novos materiais teñen que ser producidos.

valorización

Neste saco cabe todo aquilo que non sexa verter os residuos. A reutilización, a reciclaxe e a incineración con recuperación de enerxía contan á hora de acadar un obxectivo de valorización.

vertido

ben, pois todo o que non é valorado é unha vertedura. Este pode ser en vertedoiros legais ou incontrolados, que son, de lonxe, a peor opción.

Conclusión

As directivas relacionadas cos residuos de bens de consumo tenden a ter obxectivos diferenciados de reciclaxe e valorización, para evitar o uso masivo da incineración. Ata agora a maior parte dos obxectivos de reciclaxe obtíñanse reciclando o metal, que segue a ser o grupo de material máis rendible de reciclar. Novos obxectivos máis esixentes na reciclaxe de coches e equipos electrónicos forzarán a reciclar plástico e outros materiais, o cal se está convertendo nunha poderosa razón para o desenvolvemento de novas tecnoloxías de reciclaxe en Europa. Estas novas tecnoloxías da reciclaxe merécense unha entrada, que prometo farei. Pero creo que antes tocará algunha sobre a reciclaxe de coches, envases ou plásticos.

Fontes

Unión Europea

Xestión de residuos na Unión Europea

directiva de residuos: 2006/12/CE

residuos perigosos: 91/689/CEE

pilas e acumuladores: 2006/66/CE

PCB e PCT: 96/59/CE

aceite: 75/439/CEE

RAEE: 2002/96/CE

ELV (vehiculos): 2000/53/CE

envase: 2004/12/CE

Só os plásticos que xa foron utilizados en contacto con comida, ou os que cumpren cos requirimentos para facero, están cubertos pola directiva. Están excluídos da mesma os seguintes plásticos:

• materiais obtidos por reciclaxe química, que se recollen na Directiva 2002/72/EC sobre monómeros e aditivos
• plásticos reciclados usados tras unha barreira polimérica funcional
• refugallos industriais, é dicir recortes e refugallos do proceso produtivo

A regulación establece uns requisitos mínimos na eficiencia do proceso de reciclaxe. Estes requisitos serán avaliados pola Autoridade europea de seguridade dos alimentos, EFSA nas súas siglas en inglés. Os maiores riscos asociados aos plásticos reciclados en aplicacións en contacto con comida veñen dadas por contaminación. A contaminación pode provir das seguintes fontes:

Produtos químicos usados no proceso de reciclaxe

Produtos de degradación do polímero ou os seus aditivos

O residuo de plástico en si pode conter contaminación, xa sexa de materiais que non cumpren as regulacións de contacto con comida ou porque foron contaminados durante o seu uso.

O proceso de reciclaxe será xestionado por un sistema de control de calidade, que pola súa parte debe rexerse polas normas detalladas na regulación EC 2023/2006.

En xullo do 2008 EFSA publicou as directrices para os candidatos que desexen a avaliación da seguridade de plásticos reciclados para uso en contacto con comida, despois dunha consulta pública. As candidaturas para a avaliación de procesos poden ser xa entregadas. Aínda que EFSA avaliará os procesos, será a Comisión Europea a que os aprobe. Os procesos aprobados serán rexistrados. Se un proceso é aprobado pola Comisión Europea, esta decisión non pode ser revogada por un país membro.

A reciclaxe dos plásticos usados en embalaxe de comida estivo impedido por outros factores, ademais da falta de lexislación específica. O maior problema ata o momento foi a variedade de plásticos utilizados, que teñen que ser separados antes de reciclarse mecanicamente. Aínda que é tecnicamente posible, segue sendo en boa parte custoso e mal negocio. Para máis información, podedes visitar o proxecto levado a cabo por  WRAP en opcións de xestión de residuos domésticos mesturados de plásticos.

O que sise recicla  en cantidades apreciables son as botellas. O feito de que a maior parte sexan do PET e HDPE, xunto a eficientes sistemas de recollida en varios países europeos, adoita facer a súa reciclaxe rendible. Por suposto, unha parte das botellas non se reciclan en Europa, senon en países como India ou China, onde se transforma entre outras cousas en téxtiles.

Quizais a nova directiva, que abre un novo mercado para este tipo de plástico reciclado, consiga que os recicladores se animen a valorar plásticos dos residuos urbanos. Esperemos que sexa así, porque realmente non ten moito sentido mandar plástico a Asia para que sexa reciclado.

Ligazóns de interese:

Regulación EC 282/2008

Directiva 94/62/EC

Directiva 2002/72/EC

Regulación EC 2023/2006

Hoxe falarei a como o mercado electrónico está cambiando a súa política desustentabilidade , en boa parte forzado pola lexislación europea. Para entendérmonos, cando falo de produtos electrónicos refírome aos móbiles, ordenadores, reprodutores de DVD e CD, etc.

Un informe do 2007 da Universidade da ONU estimaba que a cantidade de aparellos electrónicos e eléctricos, AEE, posto en 2005 no mercado EU27 foi de 10,3 millóns de toneladas. En 2005 a cantidade de residuos de aparellos electrónicos e eléctricos, RAEE, foi entre 8,3 e 9,1 millóns de toneladas. O mesmo informe prognostica que en 2020 a cantidade de RAEE ascenderá a 12,3 millóns de toneladas.

A cantidade de residuos xerados en Europa e como son estes son tratados conduciu a tres lexislacións europeas: WEEE (ou RAEE), RoHS e REACH, nas súas siglas en inglés. Se non sabedes moito de cómo os residuos electrónicos son tratados en países en vías de desenvolvemento e os riscos que comporta, botádelle unha ollada ás ligazóns ao final deste post, na categoría Outros.

WEEE directive, Waste electrical and electronic equipment, 2002/96/EC

Directiva RAEE, Residuos de aparatos eléctricos e electrónicos, 2002/96/EC

Esta directiva, á que me referirei polas súas siglas en ingles, WEEE, pon obxectivos para a recollida, reciclaxe e recuperación de todo tipo de AEE. Grazas a esta directiva, os produtores de AEE son responsables dos seus produtos, incluso cando acaba a súa vida útil. A maioría dos produtores decidiron unirse a sistemas de xestión nacional, que adoitan ser organizacións sen ánimo de lucro ou fundacións que xestionan os residuos por unha cota. Algúns produtores decidiron crear asociacións propias, como é o caso de ERP Recycling. Neste caso, os produtores reciclan e xestionan os seus propios produtos. Polo tanto deberían ser recompensados a longo prazo polos cambios que efectúan agora nos seus produtos para facilitar a reciclaxe.

RoHS directive, Restriction of the use of certain hazardous substances in electronic equipment, 2002/95/EC

Directiva RoHS, Restrición do uso de certas substancias perigosas en equipo electrónico, 2002/95/EC

A Comunidade Europea é consciente de que produtos consumidos en Europa acaban noutros países, como China e a India, onde as condicións de reciclaxe e tratamento non están correctamente lexisladas. O contido tóxico presente na gran parte dos aparellos electrónicos adoita ser reciclado por traballadores sen protección polo que acaban envelenandose. Por isto, e tamén polos riscos para usuarios Europeos, redactouse a directiva RoHS. Limita o uso dos seguientes materiais perigosos:

• Chumbo
• Mercurio
• Cadmio
• Cromo hexavalente
• Bifenil polybrominado, PBB
• Difenil polybrominado, PBDE

A substitución destas substancias deu lugar a novas tecnoloxías e alternativas, xerando un clima de competición na industria europea. Tamén é interesante considerar o efecto que teñen ambas as dúas directivas en compañías fóra de Europa, xa que a lexislación se lles aplica igual se os seus produtos acaban aquí.

REACH Regulation, Registration, evaluation, authorisation and restriction of chemical substances, EC 1907/2006

Regulación REACH, Rexistro, avaliación, autorización e restricción do uso de substancias químicas, EC 1907/2006

REACH fai responsables aos produtores e importadores de substancias químicas de obter información sobre os seus produtos e rexistrara nunha base de datos centrais. Algo peculiar ocorre cando lle explico a alguén de que vai REACH. Se falo cos meus amigos ou familia, a resposta adoita ser: Cómo que teñen que facer probas ás substancias químicas? Iso non se fai xa? Evidentemente se a discusión é de traballo, a contestación é: Isto matará a pequena empresa. As dúas contestacións son lóxicas, pero eu prefiro estar segura e que as substancias químicas sexan analizadas antes de entrar no mercado. Tampouco é coma se nunca nos equivocásemos no pasado con respecto do perigo para a saúde que supón un produto químico, Porén, supón un gran esforzo para a industria química e por iso REACH será implementado en fases durante 11 anos.

Deseño sustentable

Antes de que os produtos electrónicos se convertan en residuos, incluso antes de que sexan postos no mercado, moitas cousas pódense facer para diminuír o seu impacto negativo na saúde e o medio ambiente. O primeiro, por suposto, é conseguir que o produto cumpra as dúas directivas, RoHS e WEE. Isto significa que todas as substancias cubertas por RoHS teñen que ser substituídas. Os cambios que se necesitan en materiais e tecnoloxías para eliminar o chumbo das soldaduras, por exemplo, merecen un post. Eu centrareime máis adiante na substitución dos retardantes de chama brominados.

Outras cuestións que os deseñadores teñen que ter en conta á hora de deseñar un novo produto electrónico para que sexa máis sostible son:

• redución do consumo de enerxía
• redución do peso
• redución no uso de embalaxe ou no impacto que este ten
• etiquetado claro dos materiais, especialmente dos perigosos.
• pezas de plástico que pesen máis de 25 gr han de ser marcadas
• redución na variedade de materiais
• produtos fáciles de desmantelar, o que se consigue evitando pezas pequenas ou usando un so tipo de tornillo
• eliminación de tratamentos que non son compatibles coa reciclaxe, como pinturas e/ou etiquetas
• aumentar o contido de material reciclable ou de pezas reusables, para que a reciclaxe sexa rentable
• aumentar a vida útil do produto, a través de deseño modular ou facendo produtos máis resistentes

A maioría dos puntos da anterior lista son bastantes obvios. Tampouco son novos para os produtores de aparellos electrónicos. Pero só agora, cando se volveron responsables da reciclaxe e tratamento dos seus produtos, empezaron a aplicalos.

Os plásticos nos trebellos electrónicos

Os trebellos eléctricos e electrónicos, AEE, representan un 6% do volume de plástico usado en Europa, segundo o informe anual de 2007 de PlasticsEurope. O contido medio de plástico nos RAEE é dun 30%, pero espérase que medre a medida que produtos novos convértense en residuos. Os plásticos máis comunmente usados nos AEE son termoplásticos, como PS, PP, ABS ou PC.

Aínda que moitos outros son tamén usados, a variedade de plásticos atopados en AEE é relativamente pequena se se compara con outras aplicacións, como embalaxe.

A directiva WEEE establece os seguintes obxectivos para tratamento de residuos de aparellos electrónicos:

• 65%: reutilización e/ou reciclaxe, sexa químico ou mecánico
• 75%: recuperación, incluíndo reciclaxe e incineración con recuperación de energía

É dicir, o plástico presente nos RAEE debe ser reciclado ou recuperado polo menos en parte para acadar os obxectivos marcados pola lexislación. Os termoplásticos usados en EEE adoitan ter un valor máis elevado que o PE ou o PET, usados en embalaxe, e polo tanto a reciclaxe debería ser máis rendible. No entanto, cando se compara coa reciclaxe de coches resulta menos económico xa que as pezas obtidas son máis pequenas. Probablemente o maior desafío tecnolóxico ao que se enfrontan os recicladores é o de eliminar as substancias tóxicas prohibidas na directiva RoHS. Isto resulta necesario pois doutra forma os plásticos reciclados obtidos non poderían ser vendidos en Europa, xa que non cumprirían a directiva RoHS.

Con case 3 millóns de toneladas de plástico usado nos EEE en Europa, a industria viuse forzada a adaptarse con prontitude ás novas necesidades instigadas pola lexislación. Aquelas compañías que desenvolveron tecnoloxías e materiais conformes á directiva RoHS teñen unha vantaxe competitiva, xa que os produtores de EEE necesitan cambiar de materiais.

Unha das materias con maior competitividade é a retirada do mercado de PBB e PBDE, retardantes de chama brominados. Neste momento, os seguintes produtores de aditivos venden alternativas a estes compostos (Fonte: Ministerio Danés de Medioambiente, 2006):

• Ciba Specialty Chemicals
• Clariant
• Italmatch Chemicals
• Martinswerk
• Nabaltec
• Supresta

Por suposto, tamén existen produtores e distribuidores de plástico que ofrecen graos especiais sen PBB ou PBDE para o mercado electrónico. Pero como xa mencionei anteriormente, cada unha das substancias na lista de RoHS provocou o desenvolvemento de novas solucións, xerando bastantes cambios no mercado. É doado que ocorra un cambio de poder na industria cando os cambios lexislativos son tan esixentes como estes, xa que os participantes tenden a adaptarse a diferentes ritmos.

O tema é realmente moi amplo, con moitas tecnoloxías que poderían analizarse. Se tedes algunha preferencia, non dubidedes en facermo saber. Eu pola miña parte intentarei facer un post sobre o plástico reciclado canto antes. Mentres tanto, divertídevos visitando algunhas das ligazóns a continuación para saber máis deste tema:

• Lexislación

WEEE legislation – European commission

WEEE directive – European commission

RoHS directive – European commission

REACH Regulation – Europan commission

2008 Review of Directive 2002/96 on Waste Electrical and Electronic Equipment(WEEE) – UN University

• Trebellos electrónicos ecolóxicos

How to green your electronics – Treehugger

Buy green, laptops – Treehugger

Buy green desktop computers – Treehugger

Guide to greener electronics – Greenpeace

• Outros enlaces de interese

EPEAT criteria list

Recycling of Electronic Waste in India and China – Greenpeace

Poisoning the poor – Electronic waste in Ghana

Chemical contamination at e-waste recycling and disposal sites in Accra and Korforidua, Ghana

photo credit: Raveesh Vyas