Unha feira máis pequena

O primeiro que me sorprendeu ao chegar a Expoquimia foi o reducido do seu tamaño. Se en 2008 as 3 feiras ocupaban os 7 pavillóns do recinto de Gran Vía da *Fira de Barcelona, este ano só ocuparon 4 pavillóns. Isto preocupoume un pouco, pero despois de varias conversacións, cheguei á conclusión de que en realidade o número de expositores non se reduciu tanto, se non o espazo que cada expositor contratara para a súa caseta. Isto suxire un gasto máis contido, o cal vai acorde coas circunstancias.

Do 2008 ao 2011

Repasando o que escribín no 2008 sobre a organización do Salón e algúns puntos que eu cría que se podían mellorar, vexo que podería repetir case todas. Por citar algunhas das que xa comentei en 2008 e coas que sigo de acordo:

“aglutinaría os tres salóns, unha acreditación, unha páxina web, un nome”*

“acceso gratuito e fácil a internet”**

*A feira seguen sendo 3: Expoquimia, Eurosurfas e Equiplast. Acreditándose nunha podes entrar en todas. Segue habendo casetas que poderían estar en todas, como BASF. Tamén este ano había sub-seccións, como Lab&Bio, PharmaProcess, etc. Sigo pensando que un único nome e despois seccións temáticas sería máis adecuado. Debe haber algunha razón para que non sexa así, pero eu descoñézoa.

**O acceso a internet era efectivamente fácil este ano, pero media hora de wi-fi custaba case 6 euros, algo totalmente incomprensible para min.

Cousas que si cambiaron nesta edición? Se en 2008 tiven que explicar a moitos dos expositores que era un blog, este ano os “avantaxados” tiñan superado o blog e a conversación tiña lugar en Twitter. Tamén criticaba en 2008 o uso excesivo da etiquetaxe “medioambiental” como ferramenta de promoción e a falta dunha estratexia holística por parte das empresas. Aínda que aínda queda moito por facer, creo que si se avanzou neste aspecto.

Unha feira que tamén é congreso

Ademais do habitual espazo expositivo, Expoquimia/Eurosurfas/Equiplast tamén contan con múltiples xornadas onde todos os sectores relacionados coa química explican as súas novidades, debaten sobre o futuro e que permiten un achegamento entre o mundo académico, industrial e asociativo. A pesar das vantaxes que isto ten, con tanta xornada “separada” resulta moi difícil cadrar unha axenda. O outro gran problema que eu atopei é que me interesaban charlas de varias xornadas, pero cada xornada tiña unha inscrición e como resultaban bastante caras (500-600 euros) acabei por non asistir a ningunha. Conclusión: eu creo que mellor se houbese unha inscrición que che permitise ir a todas ou polo menos combinalas segundo o teu gusto.

Agradecementos

A miña experiencia persoal en Expoquimia é comparable á da maioría dos asistentes: vou para manterme ao día das novidades da industria, facer novos contactos profesionais e a manter os xa existentes. E esta edición, como a anterior, serviu para o tres cosas. Gustaríame facer unha mención especial ao catro acodes coas que visitei Expoquimia e grazas ás cales a experiencia resultou moito máis enriquecedora.

Markus – o meu compañeiro en agalip, que se dedicou a cubrir gráficamente a feira.

Luis Blanco Urgoiti – avogado de AVEK- KIMIKA, que ten unha experiencia de primeira man sobre os problemas na industria, e que ademais me presentou a moita xente interesante.

@luciacd OK. La tarde la he reservado para visitar la Feria... si quieres paseamos juntos #Expoquimia

15 November 2011 13:00 via Twitter for AndroidReplyRetweetFavorite

@blancourgoiti

Luis Blanco-Urgoiti

Deyana Tchichekova – A mirada dunha química que segue no mundo académico, e a posibilidade de practicar o meu francés.

Paulo Castro – xestor de Ecolex, con quen xa visitei Expoquimia na edición anterior, e que é unha proba do útil que resulta o salón para a industria. Camiñar con el por Expoquimia é darse conta de que a feira é un catálogo de novos provedores e unha forma de solucionar cousas cos xa existentes.

Moitas grazas aos catro, e tamén aos expositores que pacientemente me explicaron cousas e charlaron comigo.

Solvay compra Rhodia

Specialty polymers of Solvay. Source: Solvay

Os produtos principais do grupo belga Solvay son o carbonato sódico, o peróxido de hidróxeno e os polímeros especializados. Emprega a 16.800 persoas en 40 países e en 2010 tivo unhas vendas de €7.100 millóns. En febreiro de 2010 finalizouse a venda del negocio farmacéutico a Abbott por €4.500 millóns, o que centrou o seu negocio na parte química e probablemente facilitase a compra de Rhodia. Pola súa banda Rhodia emprega a 14.000 persoas globalmente e en 2010 as súas vendas foron de €5.230 millóns en 2010. A súa estrutura resulta algo complicada xa que inclúe 5 clústers e 11 unidades de negocio. Os principais produtos de ambas están resumidos na seguinte táboa:

No amigable acordo de compra, ambas as empresas consideran que o grupo resultante terá unhas vendas de €12.000 millóns, das cales o 40% será en países emerxentes. A este respecto Solvay está fortemente implantada en China, mentres que Rhodia é máis activa en Rusia ou Tailandia. Isto favorecerá o crecemento da empresa resultante nestas zonas.

Un ano cheo de adquisicións

Pero a compra de Rhodia por Solvay non é a única que se viu no último ano. Bloomberg calculou que o importe dos tratos levados a cabo no 2011 ascende xa a $25.000 millóns, a maior cifra na última década. O importe medio dos devanditos tratos foi de $702 millóns. Moitos analistas consideran que non será a única e que máis empresas químicas dispoñen do efectivo necesario para adquirir outras empresas. Algunhas das adquisicións que xa se levaron a cabo ou foron anunciadas están resumidas na seguinte táboa:

As adquisicións adoitan ter como obxectivo algunha das seguintes razóns:

• Ampliar o catálogo de produtos existente, se é posible incorporando produtos de alto valor engadido. Os produtos derivados de fontes renovables son un dos obxectivos máis desexados, xunto coas empresas que producen ingredientes ou compoñentes para outros produtos.
• Expandir a cobertura xeográfica rápida e eficazmente.
• Entrar en novos mercados, creando sinerxias cos produtos xa existentes.

Máis información

Dúbidas sobre a compra de Danisco por DuPont (EN)

Clariant comprará o 95% de Süd Chemie (EN)

DSM compra Martek Biosciences (EN)

BASF completa a adquisición de Cognis (EN)

Mellora do produto

Os bioplásticos xa entraron no mercado, foron probados en numerosas aplicacións e prodúcense a nivel industrial. A pesar diso a súa penetración nas aplicacións durables segue sendo unha materia pendente. Nos próximos anos os produtores de bioplásticos xa establecidos deberán centrarse en mellorar o rendemento dos seus produtos. Para iso poden centrarse nalgúns dos seguintes factores:

• Aumento do contido renovable no produto final, mediante o uso de aditivos, pinturas e adhesivos tamén renovables.
• Obtención de certificacións relacionadas co contido renovable ou compostabilidade do material.
• Mellora das propiedades empregando mesturas con plásticos provenientes do petróleo.
• Penetración de mercados de bens durables, como o de produtos electrónicos ou automoción.

Para máis información déixovos esta presentación de Jim Lunt & Associates, con información sobre os actuais provedores de bioplásticos, aplicacións e tendencias de futuro.

Cambios na materia prima

Hoxe en día a maioría dos bioplásticos prodúcense partindo de amidón ou de azucre. O amidón obtense do millo ou da pataca. As fontes principais para o azucre son a cana de azucre, a remolacha e o millo. As fontes de azucre das que se obteñen bioplásticos son tamén usadas para producir bioetanol, base dos biocombustibles e por tanto certas tendencias son comúns a ambos. Unha das tendencias claras dentro do mercado dos biocombustibles é a procura de novas materias primas que substitúan ou complementen as xa existentes. Algúns dos motivos son:

• A percepción de que os biocombustibles, ou outros produtos químicos, derivados das mesmas fontes que os alimentos fai que os prezos destes suban e por tanto supoñen un perigo para o consumidor final. Ou dicíndoo doutra forma, poderiamos acabar dando de beber aos nosos coches a comida doutras persoas. Esta é unha cuestión moi difícil e un debate para o que non me sinto cualificada para dar unha opinión. O que si está claro é que pode facer dano á imaxe destes produtos.
• Abaratar custos: Aínda que a produción de bioplásticos abaratouse nos últimos anos, isto é principalmente debido ao paso a produción industrial. O uso de materias primas máis baratas será unha forma estable de reducir o custo final dos produtos.
• O problema da escala: Se realmente quérese sustituir unha parte importante do noso consumo de produtos derivados do petróleo, imos necesitar moita materia prima. Isto pode levar a unha agricultura intensiva que pode ser daniña.
• Xerar residuos: A parte das plantas que se utiliza nas biorefinerías na actualidade é pequena, polo que se xera unha gran cantidade de residuos orgánicos.
• Adaptación da tecnoloxía: A tecnoloxía ideal é aquela que aínda sendo desenvolvida nunha parte do mundo (Estados Unidos e Europa no caso dos bioplásticos) pode ser exportada e adaptada con facilidade a calquera lugar do mundo.

Se temos en conta estes factores, dous claros candidatos aparecen como alternativas ás actuais materias primas: os materiais celulósicos e os residuos de todo tipo.

Do azucre e o amidón aos derivados celulósicos

Aquelas partes con baixo contido en amidón ou azucre que se descartan das actuais fontes, como as follas ou o talo, empezarás a poder ser aproveitadas. Tamén pode tratarse de fontes totalmente diferentes, como residuos forestais e agrícolas, que agora son desaproveitados. O uso de fontes celulósicas incrementaría o rendemento dos cultivos actuais e abarataría a produción. Ademais permitiría a produción de etanol, e os seus derivados químicos, a partir de novos cultivos non relacionados coa comida, como a herba ou mesmo árbores.

Fuente: DuPont Danisco Cellulosic Ethanol LLC

Os residuos como materia prima

Os residuos urbanos e doutro tipo comezarán a ser viables como materias primas grazas á capacidade de adaptación de bacterias e algas. A vantaxe: redúcese a cantidade de lixo xerado e é barato. Ademais tamén supón poder implementar unha tecnoloxía en case calquera lugar do mundo, independentemente do seu clima, superficie cultivable ou cultivos existentes, xa que en todas partes hai lixo.

Consolidación do mercado

Dous mercados únense

As alianzas, que xa ven hoxe en día, entre empresas do sector agrícola e do sector químico serán aínda máis importantes. Se as grandes empresas petroquímicas ven como algo natural o ter capacidade de extracción de petróleo, será tamén habitual que conten cunha subministración asegurada de fontes renovables. Dow Chemicals, que pretende producir polietileno a partir de cana de azucre, tivo que cambiar de plans en Brasil ao romper a alianza con Crystalsev – azucreira brasileira. De feito, aínda que Dow prosegue co proxecto pola súa conta, declarou que volve buscar unha empresa coa que asociarse para asegurarse a materia prima: a cana de azucre.

As empresas agrícolas que entraron no negocio dos materiais, seguirán buscando aliados no mundo da química que lles axuden a mellorar os seus produtos e a distribuílos. Un exemplo é Futerro, empresa conxunta de Galactic (produtor mundial de ácido láctico) e Total Petrochemicals. Futerro produce PLA a partir do ácido láctico fornecido por Galactic e mediante a tecnoloxía de polimerización de Total, que tamén achega o seu coñecemento na distribución e venda de plásticos.

O peixe grande cómese ao pequeno

O mercado dos bioplásticos comeza a entrar nunha fase na que a consolidación é inevitable. Nos últimos 5 anos o número de empresas dedicadas a producir bioplásticos ou presentes nalgún punto da cadea de valor incrementouse, sendo xa centos. A isto únese o aumento dos beneficios que se dá ao pasar á fase industrial, combinado cunha industria petroquímica altamente comodizada que busca produtos de valor engadido para superar a crise. Isto fai supor que nos próximos 5 anos aquelas empresas no sector químico ou agrícola que poidan permitirllo comprarán empresas máis pequenas que conten con produtos ou tecnoloxía complementarias ás propias.

Conclusión

Aínda que resulta difícil saber até onde chegará un mercado tan dinámico, non me cabe dúbida de que seguirá crecendo dentro de 5 anos. Faranse máis comúns os plásticos convencionais de fontes renovables e as químicas diferentes buscarán os seus nichos no mercado. Crearanse empresas máis grandes mediante aglutinación de pequenos xogadores, á vez que se reforzarán as alianzas entre empresas agrícolas e químicas. Deixaremos de mirar a determinados cultivos como as únicas materias primas e haberá un maior enfoque en procesos capaces de converter calquera tipo de fonte nun material viable.

Entradas relacionadas

Bioplásticos, 5 anos despois

Categoría de bioplásticos en mundomaterial

Categoría renovable en mundomaterial

Fonte: Darwin Bell

Maior número de competidores

En 2006 o número de produtores “reais” era reducido. Existían varios produtores de bioplásticos baseados en amidón e Novamont era (e segue sendo) líder en Europa en canto a capacidade de produción. Con todo produciuse un gran cambio no campo da produción de PLA. En 2006 un único produtor de PLA dominaba o mercado: NatureWorks. Era a única empresa que tiña unha produción industrial e tan só existían proxectos doutras empresas que empezaban a estudar a posibilidade de usar ácido *láctico para producir PLA. Hoxe en día NatureWorks segue dominando o mercado de PLA, cunha capacidade de 140.000 toneladas ao ano, pero existen outros produtores con menor capacidade e con plans para aumentala nos próximos dous anos. Algúns exemplos son:

• Hisun, 5.000 toneladas/ano
• BioAmber, 2.000 toneladas/ano
• Futerro, 1.500 toneladas/ano

Químicas conocidas, ahora de fuentes renovables

Hai 5 anos os bioplásticos eran produtos novos, cunha química totalmente diferente, tiñan que abrirse paso entre o mercado dos plásticos derivados do petróleo. O mercado estaba dominado polo PLA, as mesturas de amidón e a gran promesa eran os PHAs. Existían casos de polímeros tradicionais producidos de fontes renovables, como poliamidas, pero vendíanse en volumes moi baixos. Hoxe en día existen dous tipos de materiais diferenciados, os bioplásticos “clásicos” e os plásticos tradicionais que no canto de producirse con petróleo utilizan fontes renovables.

Destaca sen dúbida o caso de Braskem, unha gran empresa petroquímica brasileira, que xa está a producir etileno a partir da cana de azucre. O etileno é despois convertido en polietileno ou para producir PET parcialmente renovable. A capacidade actual de Braskem é de 200.000 toneladas de polietileno ao ano, superando así a capacidade de produción de NatureWorks e converténdose no maior produtor de bioplástico a nivel mundial. Braskem xa anunciou que tamén producirá PP renovable nunha planta que comezará a producir en 2013 e cunha capacidade mínima de 30.000 toneladas ao ano.

A vantaxe que ten Braskem, xunto con outros produtores de plásticos tradicionais a partir de fontes renovables, é que o mercado para os seus produtos xa existe e o seu produto só necesita substituír ás súas alternativas petroquímicas. É máis, dependendo do comportamento do prezo do petróleo e do da cana de azucre, o seu produto pode resultar de igual prezo ou a longo prazo máis barato. Aínda que este punto está por ver, dadas as fluctuacións do prezo da cana de azucre, o millo, etc. nos últimos tempos.

Perfeccionando os produtos

É certo que algúns bioplásticos levan no mercado moito máis de 5 anos, pero desde 2006 melloráronse varios factores que axudan á súa maior penetración. Por unha banda, xa existen aplicacións comerciais probadas e que serven de exemplos de éxito para novos clientes. Ademais o maior número de aplicacións permitiu comprobar e mellorar os métodos de transformación dos bioplásticos. Incluso aquelas aplicacións que se converteron nun pequeno fracaso, serviron para mejollar os materiais ou coñecer os seus límites.

Outro avance a destacar é o incremento da porcentaxe de material renovable nos bioplásticos. Un bo exemplo é Novamont, que produce bioplásticos a base de amidón. Hai 5 anos mesturaba o amidón con poliéster biodegradable proveniente do petróleo. Hoxe en día xa conta coa tecnoloxía necesaria para producir poliéster a partir de aceites vexetais, mantendo a biodegradabilidade do composto final e aumentando a porcentaxe renovable. Cargill, ademais de ter o 100% de NatureWorks, leva desde o 2005 desenvolvendo polioles para producir espuma de poliuretano. Dita espuma contén entre un 5-25% de material renovable. Cargill centrou gran parte dos seus esforzos en aumentar a devandito porcentaxe. Recentemente anunciou a súa colaboración con Momentive para usar un dos seus aditivos con este fin.

Dos plásticos a todo o demais

O certo é que nestes últimos anos non só se viron cambios nos plásticos. A industria química ha manifestado un gran interese nas fontes renovables. As razóns, variadas:

• A sustentabilidade empeza a ser algo apreciado polos consumidores finais, un valor engadido.
• O prezo do petróleo aumentou, facendo máis competitivos os prezos de materiais de fontes renovables.
• A inestabilidade na subministración do petróleo volveuse un factor de maior importancia.
• A tecnoloxía detrás dos produtos de fontes renovables deixou o laboratorio e xa foi probada a nivel industrial.

Desta forma, as empresas químicas non só se interesan por produtos semi-acabados, como o PLA ou outros materiais, senón tamén polos “building block” básicos e tamén polos aditivos que melloran as propiedades das resinas. Desta forma vemos algunhas empresas que basean a súa oferta na produción de monómeros, como Purac que basea o seu negocio en converterse en provedor de lactidas para produtores de PLA. Tamén se multiplicou o número de transformadores de plástico que inclúen produtos en bioplásticos e o de empresas que preparan mesturas de bioplásticos con polímeros tradicionais ou con aditivos a medida para mellorar as súas propiedades.

Ademais os produtores de biocombustibles empezan a centrarse en ir máis aló do etanol e empezan a desenvolver métodos para obter máis compostos das biorefinerías. Algo que podería ser de especial relevancia en Estados Unidos, onde a produción de biocombustibles está subvencionada e onde se empezaron a facer movementos para que ditas axudas cubran tamén a produción de compostos bioquímicos.

Novas rexións para producir

Fonte: johnmcq

Aínda que Europa segue sendo, segundo a maior parte dos estudos de mercado realizados, o maior consumidor de bioplásticos, a produción irase movendo cara outras rexións do mundo. Brasil é unha das máis importantes, debido ao baixo prezo do azucre que alí se produce. O azucre pode transformarse en acedo láctico do que se obtén o PLA ou en etanol, do que se obtén o etileno. Ademais de Braskem, Dow tamén está a tentar sacar adiante un proxecto para crear poliolefinas a partir de cana de azucre. Nun principio o seu socio ía ser Crystalsev, produtora de azucre, pero a alianza rompeu recentemente.

A outra gran promesa para a produción de bioplásticos é Asia. Aínda que China podería parecer o principal obxectivo, os produtores interesados en fontes renovables están a optar por outros países. Por exemplo Purac vai establecer en Tailandia unha nova planta para producir lactidas e xa anunciou que se asociará con Indorama Ventures para producir PLA nesta rexión. Do mesmo xeito que Brasil, Asia supón uns custos de produción máis baratos que Estados Unidos ou Europa, pero ademais unha maior proximidade a Xapón, outro dos grandes mercados para o bioplástico.

E os próximos 5 anos?

Aínda que o futuro sempre nos depara sorpresas, pódense empezar a ver as tendencias que se deixarán notar nos próximos 5 anos. Así que na miña próxima entrada tentarei explicar algúns dos cambios que creo produciranse no mercado dos bioplásticos.

As bolsas máis utilizadas son de polietileno de baixa densidade, un material derivado do petróleo e que non é compostable. Pode reciclarse, pero con grandes dificultades e pouco rendemento económico, polo que non adoita facerse. Isto leva a que as bolsas acaben, no mellor dos casos, nunha incineradora ou nun vertedoiro. No peor dos casos, acaban sendo tiradas no campo ou na auga, contaminando o medio ambente e ocasionando problemas á fauna.

Calquera que vaia ao supermercado deuse conta de que nos últimos anos empezaron a aparecer alternativas ás bolsas tradicionais. Bolsas de fécula de pataca, de plástico reciclado, de papel, de algodón reutilizables e a miña opción favorita: o tradicional carriño da compra. Se vos facedes unha lea con todas as palabras que describen as alternativas (biodegradable, compostable, renovable, sustentable…), podedes consultar a miña entrada Terminoloxía dos bioplásticos, onde dou descricións detalladas. Ante semellante oferta, a decisión pode ser algo complicada para o consumidor responsable. E a verdade, os expertos tamén discuten sobre iso, porque todas teñen vantaxes e desvantaxes.

As opcións

As alternativas ás bolsas de plástico tradicionais adoitan ofrecer vantaxes con respecto a algún destes factores: sustentabilidade da materia prima, compostabilidade da bolsa ao final da súa vida útil ou capacidade de reutilización. Algunhas das opcións máis comúns hoxe en día son:

Medidas en contra das bolsas de plástico

Dado o seu impacto no medioambente, nos últimos anos leváronse a cabo medidas, tanto públicas como privadas, co obxectivo de reducir o seu uso. Desde a prohibición directa de bolsas non biodegradables até a promoción doutras alternativas, pasando polo cobro dunha taxa polo seu uso, o impacto final de todas elas será visto nuns anos. Déixovos algúns exemplos das diferentes iniciativas contra as bolsas de plástico, aínda que xa existen moitos máis.

Prohibicións

• Delhi, India: Todas as bolsas de plástico non biodegradables foron prohibidas polas autoridades. O castigo: unha multa de máis de 1000 libras ou mesmo penas de prisión.
• Italia: O goberno italiano anunciou o 23 de decembro de 2010 a prohibición das bolsas de plástico, que será efectiva o 1 de xaneiro de 2011. Os comerciantes poderán acabar as que teñen en stock, pero non repolas.

Iniciativas privadas

• Marks & Spencer: En 2008 empezou a cobrar 5 peniques polas bolsas de plástico nas súas tendas do Reino Unido. Con iso eliminar ao redor de 280 millóns de bolsas.
• Carrefour: Eliminou as bolsas de plástico de usar e tirar nos seus supermercados en España. Os clientes deben agora levalas de casa ou comprar bolsas reutilizables.
• Modbury, Reino Unido: Os 43 comerciantes deste pequeno pobo decidiron deixar de ofrecer bolsas de plástico aos seus clientes. Algúns optaron polas bolsas de algodón, outros por papel a base de fécula.

Cobrando

• Irlanda: En marzo do 2002 empezouse a cobrar 15 céntimos por bolsa de plástico non reutilizable. O consumo per cápita caeu un 90%, pasando de 328 bolsas ao ano a 21. A taxa non exclúe as bolsas biodegradables, pero se as reutilizables. Considerada un éxito polo seu rápido impacto no consumo, a taxa irlandesa é mencionada habitualmente como un exemplo a seguir. Con todo, a Asociación europea de produtores de plástico lembra que mentres caía o consumo de bolsas tradicionais, o de bolsas de lixo subiu máis dun 70%.
• Washington DC: En xaneiro de 2010 impúxose unha taxa de 5 céntimos para as bolsas de plástico e de papel. O diñeiro recadado utilizarase na limpeza do río Anacostia. Outras cidades estadounidenses han tentado impor unha taxa parecida, pero devanditos intentos foron bloqueados.

Bolsas si ou non

Existen argumentos a favor e en contra das bolsas de plástico. Por unha banda a súa utilidade é innegable. Os esforzos feitos pola industria reduciron o seu espesor e as bolsas que se utilizan hoxe en día son moito máis lixeiras que as que usabamos hai 15 anos. Tamén se defende que de pouco serve deixar de usar bolsas de plástico se a embalaxe da comida segue sendo omnipresente, redundante e en moitos casos imposible de reciclar. Por outra banda o seu uso masivo e a falta de criterio de demasiados consumidores á hora de desfacerse delas fai que se converteron nun problema para o medioambente. Un que non resulta tan complicado de liquidar, cun pequeno esforzo por parte de todos. Se sodes dos que empezastes a usar alternativas reutilizables, o meu parabén. Pero non esquezades que a tendencia da sociedade de consumo é reducir a vida útil de todo o que compramos para que sigamos consumindo, algo que xa afecta a produtos electrónicos como os móbiles, os computadores ou os xoguetes dos nenos. A clave ao final sempre será reducir o noso consumo, reutilizar ao máximo o que xa temos e desfacernos de maneira responsable do noso lixo.

photo credit: massimob(ian)chi

As bolsas máis utilizadas son de polietileno de baixa densidade, un material derivado do petróleo e que non é compostable. Pode reciclarse, pero con grandes dificultades e pouco rendemento económico, polo que non adoita facerse. Isto leva a que as bolsas acaben, no mellor dos casos, nunha incineradora ou nun vertedoiro. No peor dos casos, acaban sendo tiradas no campo ou na auga, contaminando o medio ambente e ocasionando problemas á fauna.

Calquera que vaia ao supermercado deuse conta de que nos últimos anos empezaron a aparecer alternativas ás bolsas tradicionais. Bolsas de fécula de pataca, de plástico reciclado, de papel, de algodón reutilizables e a miña opción favorita: o tradicional carriño da compra. Se vos facedes unha lea con todas as palabras que describen as alternativas (biodegradable, compostable, renovable, sustentable…), podedes consultar a miña entrada Terminoloxía dos bioplásticos, onde dou descricións detalladas. Ante semellante oferta, a decisión pode ser algo complicada para o consumidor responsable. E a verdade, os expertos tamén discuten sobre iso, porque todas teñen vantaxes e desvantaxes.

As opcións

As alternativas ás bolsas de plástico tradicionais adoitan ofrecer vantaxes con respecto a algún destes factores: sustentabilidade da materia prima, compostabilidade da bolsa ao final da súa vida útil ou capacidade de reutilización. Algunhas das opcións máis comúns hoxe en día son:

Medidas en contra das bolsas de plástico

Dado o seu impacto no medioambente, nos últimos anos leváronse a cabo medidas, tanto públicas como privadas, co obxectivo de reducir o seu uso. Desde a prohibición directa de bolsas non biodegradables até a promoción doutras alternativas, pasando polo cobro dunha taxa polo seu uso, o impacto final de todas elas será visto nuns anos. Déixovos algúns exemplos das diferentes iniciativas contra as bolsas de plástico, aínda que xa existen moitos máis.

Prohibicións

• Delhi, India: Todas as bolsas de plástico non biodegradables foron prohibidas polas autoridades. O castigo: unha multa de máis de 1000 libras ou mesmo penas de prisión.
• Italia: O goberno italiano anunciou o 23 de decembro de 2010 a prohibición das bolsas de plástico, que será efectiva o 1 de xaneiro de 2011. Os comerciantes poderán acabar as que teñen en stock, pero non repolas.

Iniciativas privadas

• Marks & Spencer: En 2008 empezou a cobrar 5 peniques polas bolsas de plástico nas súas tendas do Reino Unido. Con iso eliminar ao redor de 280 millóns de bolsas.
• Carrefour: Eliminou as bolsas de plástico de usar e tirar nos seus supermercados en España. Os clientes deben agora levalas de casa ou comprar bolsas reutilizables.
• Modbury, Reino Unido: Os 43 comerciantes deste pequeno pobo decidiron deixar de ofrecer bolsas de plástico aos seus clientes. Algúns optaron polas bolsas de algodón, outros por papel a base de fécula.

Cobrando

• Irlanda: En marzo do 2002 empezouse a cobrar 15 céntimos por bolsa de plástico non reutilizable. O consumo per cápita caeu un 90%, pasando de 328 bolsas ao ano a 21. A taxa non exclúe as bolsas biodegradables, pero se as reutilizables. Considerada un éxito polo seu rápido impacto no consumo, a taxa irlandesa é mencionada habitualmente como un exemplo a seguir. Con todo, a Asociación europea de produtores de plástico lembra que mentres caía o consumo de bolsas tradicionais, o de bolsas de lixo subiu máis dun 70%.
• Washington DC: En xaneiro de 2010 impúxose unha taxa de 5 céntimos para as bolsas de plástico e de papel. O diñeiro recadado utilizarase na limpeza do río Anacostia. Outras cidades estadounidenses han tentado impor unha taxa parecida, pero devanditos intentos foron bloqueados.

Bolsas si ou non

Existen argumentos a favor e en contra das bolsas de plástico. Por unha banda a súa utilidade é innegable. Os esforzos feitos pola industria reduciron o seu espesor e as bolsas que se utilizan hoxe en día son moito máis lixeiras que as que usabamos hai 15 anos. Tamén se defende que de pouco serve deixar de usar bolsas de plástico se a embalaxe da comida segue sendo omnipresente, redundante e en moitos casos imposible de reciclar. Por outra banda o seu uso masivo e a falta de criterio de demasiados consumidores á hora de desfacerse delas fai que se converteron nun problema para o medioambente. Un que non resulta tan complicado de liquidar, cun pequeno esforzo por parte de todos. Se sodes dos que empezastes a usar alternativas reutilizables, o meu parabén. Pero non esquezades que a tendencia da sociedade de consumo é reducir a vida útil de todo o que compramos para que sigamos consumindo, algo que xa afecta a produtos electrónicos como os móbiles, os computadores ou os xoguetes dos nenos. A clave ao final sempre será reducir o noso consumo, reutilizar ao máximo o que xa temos e desfacernos de maneira responsable do noso lixo.

photo credit: massimob(ian)chi

Bioemprende creouse no 2009 ao amparo do Programa de Cooperación Transfronteiriza España-Portugal 2007-2013 cofinanciado por fondos Feder da UE. O principal obxectivo de Bioemprende é promover vínculos de cooperación entre os axentes implicados no sector biotecnolóxico da Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal para mellorar a capacidade emprendedora, identificar oportunidades de negocio e xerar sinerxías que favorezan a consolidación dun tecido empresarial biotecnolóxico. Bioemprende está composto por un consorcio de entidades socias, que son:

• C.E.E.I. Galicia, S.A.(BIC Galicia),
• BIC Minho,
• Fundación Universidade Vigo,
• Instituto Empresarial do Minho,
• Instituto Politécnico de Viana do Castelo, IPVC.

Ademais destas entidades socias de Bioemprende, colaboran activamente co proxecto as tres Universidades Galegas, Asociacións empresariais do sector biotecnolóxico en Galicia e Norte de Portugal, entre outras moitas entidades.

Na rexión Galicia/Norte de Portugal púidose constatar que as empresas biotecnolóxicas ou interesadas en biotecnoloxía desenvolven, prestan servizos e comercializan produtos fundamentalmente en dous sectores: Saúde e Agroalimentación. O terceiro sector en importancia é o Ambiental, e finalmente, cunha importancia menor, existen empresas con actividades no sector da Enerxía e no subsector da Acuicultura.

As empresas da Eurorrexión presentan unha traxectoria empresarial de curta duración, xa que a gran maioría ten menos de 7 anos de actividade. Estes datos indican que o sector da Biotecnoloxía se atopa aínda nun estadio de creación e crecemento, cun tecido empresarial pouco maduro. A súa distribución xeográfica está relativamente concentrada en dous polos xeográficos: Grande Porto, en Portugal e A Coruña, en Galicia, onde ambas as rexións aglomeran o 60% do total das empresas do sector.

Dentro destes sectores relacionados coa biotecnoloxía, o da saúde considérase prioritario para o desenvolvemento da Biotecnoloxía na Eurorrexión, debido á importancia que as aplicacións biotecnolóxicas están a asumir na industria farmacéutica e ao seu papel fundamental nos próximos anos, pero tamén ao potencial instalado tanto a nivel industrial como de investigación pública en Galicia e o Norte de Portugal.

Principais Actividades

As principais actividades de Bioemprende clasifícanse en catro grandes liñas de actuación, que se expoñen a continuación, xunto coas actividades a través das cales levan a cabo:

Identificar oportunidades de negocio

• Un diagnóstico sobre o sector biotecnolóxico da Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal
• Un Mapa de recursos para saber quen é quen na Eurobiorexión
• Un GIS: Sistema de información xeográfica para explorar as potencialidades do territorio.

Capacitar a bioemprendedores/as e bioempresarios/as

• Un programa de formación e asesoramento para a creación de empresas biotecnolóxicas: “Biotraining: a túa empresa biotecnolóxica máis preto”.
• Obradoiros e faladoiros prácticos sobre áreas estratéxicas de xestión de bioempresas
• Un programa de formación en materia de vixilancia competitiva
• Creación dun viveiro virtual para spin-offs académicas

Mellorar a competitividade das bioempresas

• A creación dunha UPD, unidade de promoción e desenvolvemento de negocios bio.
• Un servizo conxunto de vixilancia competitiva
• Un programa de apoio á expansión internacional (curso de internacionalización de pemes biotecnolóxicas e deseño de plans de internacionalización)
• Un Programa de minimización do impacto ambiental

Potenciar a imaxe da Eurobiorrexión

• Un Observatorio Transfronteirizo de Innovación en Biotecnoloxía.
• Apoio á creación dunha Agrupación Empresarial Transfronteiriza do sector.
• Creación dun protocolo para a creación e consolidación de empresas bio

Como servizo estrela Bioemprende ofrece ao sector un Observatorio Transfronteirizo de Innovación en Biotecnoloxía para impulsar unha adecuada xestión do coñecemento, mellorar a produtividade e, sobre todo, dar un impulso á innovación no sector biotecnolóxico que asegure a sustentabilidade da cooperación transfronteiriza neste ámbito.

http://observatorio.bioemprende.eu/

A través deste Observatorio as empresas poden solicitar un Servizo de Vixilancia Tecnolóxica á carta que está a ter moita demanda.

Como servizo máis exitoso mencionaremos, entre outros, o programa Biotraining, programa de formación, orientación e asesoramento orientado a emprendedores cunha idea de negocio biotecnolóxica ou a empresas que queren desenvolver unha nova liña de negocio na que interveña a biotecnoloxía. Actualmente están a participar 29 proxectos biotecnolóxicos. Este programa ofrece aos bioemprendedores/as unha plataforma de formación on-line con sesións presenciais e acceso a titores tecnolóxicos e estratéxicos especializados en xestión de empresas biotecnolóxicas que traballarán con cada proxecto empresarial para xerar plans de negocio viables.

Aínda que predomina un perfil vinculado a algunha das Universidades Galegas, tamén participan en Biotraining empresarios/as que queren lanzar novas liñas de negocio no ámbito da biotecnoloxía.

A que tipo de empresas pode axudar Bioemprende?

Bioemprende ofrece servizos a empresas cuxo común denominador é o actuar dalgún modo no ámbito da biotecnoloxía, xa sexa unha empresa cuxa actividade é a I+D+i neste ámbito, ou que utilice no seu proceso produtivo algunha aplicación biotecnolóxica, ou mesmo empresas de servizos. Por tanto, non importa o tamaño ou o sector (agroalimentación, saúde, pesca, medio ambiente,etc), aínda que é necesario que estean situadas no territorio de Galicia – Norte de Portugal. Bioemprende tamén axuda a empresas que están a se formar e que en ocasións son aínda ideas ás que hai que dar forma e orientación estratéxica para que se convertan en empresas viables.

Desde o nacemento de Bioemprende, máis de 500 emprendedores e empresarios beneficiáronse dos recursos e actividades que veñen desenvolvendo, desde participación en foros, mesas sectoriais ou seminarios especializados no sector, acceso aos informes do Observatorio do sector na EuroRexión, información sobre oportunidades de negocio e posibilidades de cooperación entre empresas e institucións, etc.

En particular, apoiáronse directamente 29 proxectos aos que se proporcionou un servizo de asesoramento e consultoría estratéxica e tecnolóxica a través do programa BioTraining de capacitación de bioemprendedores/as. Por outra banda, desenvolvéronse informes de vixilancia tecnolóxica e intelixencia competitiva á carta para sete empresas que os solicitaron.

Máis información

Bioemprende

Bioemprende en Twitter

Bioemprende en Facebook

Bioemprende en Linkedin

Bioemprende en Youtube

Brasil

Actualmente a produción en Brasil está restrinxida a plantas piloto. En 2009, o mercado de bioplásticos en Brasil compúñase principalmente de PLA, mesturas de amidón e PHB, representando $ 4.4 millóns. Con todo espérase que cando a produción en Brasil incremente a grandes escalas o mercado transformarase. En 2015 están planificadas unidades de produción de bioplásticos a nivel industrial como o polietileno renovable de Braskem ou o PVC renovable de Solvay. En particular a planta de Braskem será a maior do mundo, o que dará a Brasil un crecemento anual do 140,7% no período 2009-2015.

Nota: Os números están redondeados, o ano base é o 2009. Fonte: Frost & Sullivan

En Brasil existen fontes renovables baratas que poden ser usadas para producir bioplásticos de baixo prezo, como o azucre de cana. Isto outórgalle ás compañías brasileiras unha vantaxe no mercado dos plásticos, onde o prezo é un dos principais factores de decisión para os clientes finais. A Asociación Brasileira de Polímeros Compostables e Biodegradables (ABICOM) creouse para promover nova lexislación e políticas gobernamentais para apoiar a investigación e o desenvolvemento neste mercado. Esta asociación foi creada en 2009 e aínda necesita reforzarse para gañar influencia nos mercados.

Nota: Os números están redondeados, o ano base é o 2009. Fonte: Frost & Sullivan

México

Segundo o estudo de Frost & Sullivan, o mercado mexicano de bioplásticos representaba 1.200 toneladas en 2009, atópase no seu período de crecemento dentro do ciclo de vida e o crecemento anual espérase supere o 20%. A crecente concienciación ambiental en Latinoamérica é un claro factor de crecemento para este mercado. O mercado componse na súa totalidade de PLA, con outros produtos de diferentes compañías en período de probas. Actualmente o PLA impórtase de Estados Unidos.

O recurso máis coñecido en México para producir bioplástico é o millo. O país é o cuarto produtor mundial de millo, pero aínda así necesita importar entre un 5 e un 10% para cubrir a demanda alimenticia local, o cal supón un grave problema para a produción de bioplásticos. Isto significa que os bioplásticos poderían competir directamente cun recurso alimenticio e a súa imaxe podería verse danada se os prezos da comida soben debido ao uso industrial do millo. Existen varias iniciativas levadas a cabo por institutos de investigación para atopar outras fontes para producir bioplásticos e evitar así o problema.

Sobre Frost & Sullivan

Fundada en 1961, Frost & Sullivan conta con máis de 45 anos de experiencia axudando a clientes a tomar decisións e a crecer. Máis de1.700 consultores de crecemento e analistas industriais en 32 lugares no mundo. Máis de 10.000 clientes – desde compañías emerxentes, os 1.000 globais e a comunidade investidora. Desenroladores da Growth Excellence Matrix – unha ferramenta líder no posicionamento de crecemento na industria para executivos corporativos. Tamén desenvolveron a metodoloxía T.E.A.M, un proceso patentado que asegura que os clientes reciben unha perspectiva global da tecnoloxía, os mercados e as oportunidades de crecemento. Conta con 3 servizos principais: Growth Partnership Services, Growth Consulting and Career Best Practices.

Engadir que eu persoalmente comecei a miña carreira como consultora hai algúns anos con Frost & Sullivan, nunha das súas oficinas do Reino Unido.

Para Máis Información:

Strategic Assessment of the Bioplastics Market in Brazil and Mexico, Frost & Sullivan

Bioplastics in Brazil: Beyond the Green Speech, de Alessandra Lancellotti, Frost & Sullivan

Search for Bioplastics, Frost & Sullivan

Foto: photo credit: artsymama2

É moi difícil explicar de maneira clara por que o consumismo voraz debería ser algo que nos preocupe a todos, pero Annie Leonard conségueo á perfección neste vídeo. Paréceme especialmente interesante a súa distinción entre o custo real dun produto e o prezo (en diñeiro) que paga o consumidor final, algo que intentei explicar en moitas ocasións. E é que creo que lle damos demasiada importancia ao que pagamos ao comprar un produto e case ningunha ao custo medioambiental e humano que o devandito produto ten. Non teño dúbidas de que para empezar a cambiar a nosa forma de entender a vida, os negocios e a produción industrial, primeiro temos que entender de onde veñen as cousas, como se fabrican e ata que punto son ou non necesarias.

Outro concepto interesante que se trata no vídeo é como a industria, para vender máis, foi convertendo produtos duradeiros en perecedoiros. Algo que empezou con cousas como os bolígrafos, maquinillas de afeitar ou vasos de usar e tirar, agora podémolo ver en produtos cun alto impacto mediombiental como os móbiles, os ordenadores ou as televisións. Esta tendencia empeza a ser combatida por pequenos grupos, pero témome que polo momento non están gañando a batalla. A presión mediática, ou dos pares, é cada vez maior provocando que a vida dos produtos se reduza máis e máis, o cal non é sostible, por moito que melloremos os materiais utilizados ou os nosos sistemas de xestión de residuos.

Máis información:

The Story of Stuff (internacional)

Facebook The Story of Stuff

Twitter The Story of Stuff

Esta variedade de pataca é Amflora, desenvolta por BASF para aplicacións industriais como lubricantes ou comida para animais. Cando se fixo público, houbo quen suxeriu que Amflora ía ser usada para producir bioplásticos. Sempre me pareceu algo arriscado o uso de transxénicos en produtos cuxo reclamo se basea en melloras medioambientais. Hai que dicir que a resistencia contra os transgénicos é maioritariamente europea e que a opinión pública sobre este tema noutras rexións non está en contra. Aínda así considero que unha das vantaxes estratéxicas dos produtores de bioplástico europeo é precisamente que non os utilizan como recurso.

Amilopectina

Amilosa

O almidón natural é unha combinación de amilosa e amilopectina, ambos polímeros da glucosa. A maior diferenza é que a amilosa é un polímero lineal mentres que a amilopectina é un polímero ramificado. Amflora foi modificada xeneticamente para producir só amilopectina, o compoñente máis interesante para a maioría das aplicacións industriais, xa que non é soluble en auga. Na produción de bioplásticos a amilosa resulta máis apropiada que a amilopectina, así que a variedade de Amflora non foi concibida para ser usada polos produtores de bioplásticos. Por exemplo, os produtos de Plantic Technologies están feitos con amidón de millo con alto contido en amilosa. Na miña opinión, non se necesitan trangénicos para obter materiais máis sostibles. Nalgúns casos nin sequera se necesita un cultivo específico para producir bioplásticos. Por exemplo Rodenburg Biopolymers utiliza como fonte para o seu produto Solanyl os residuos xerados pola industria holandesa de procesamento da pataca, que descarta ata o 40% en peso das patacas tratadas. Esta estratexia é moito máis sostible e coherente que outras, como utilizar transxénicos ou incluso cultivos que compiten con fontes de alimentos.

Podedes atopar máis información sobre os materiais baseados en amidón no excelente blog de Luc Averous, a quen lle teño que agradecer que compartise esta ligazón comigo no noso grupo de Bioplásticos en Linkedin:http://www.biodeg.net/biomaterial.html

photo credit: FreeRangeLife